Mantra 2
Sukta 8.76
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अयमिन्द्रो मरुत्सखा वि वृत्रस्याभिनच्छिरः । वज्रेण शतपर्वणा ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यमिन्द्रो॑ म॒रुत्स॑खा॒ वि वृ॒त्रस्या॑भिन॒च्छिर॑: । वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा ॥
Transliteration
ayám índro marútsakhā́ ví vṛtrásyābhinác chíraḥ | vájreṇa śatáparvaṇā ||
Translation
This Indra, friend of the Maruts, clave apart the head of Vṛtra with the thunderbolt of a hundred joints—breaking the knot of obstruction so the streams of force and light may run free.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । इन्द्रः॑ । म॒रुत्ऽस॑खा । वि । वृ॒त्रस्य॑ । अ॒भि॒न॒त् । शिरः॑ । वज्रे॑ण । श॒तऽप॑र्वणा ॥अयम् । इन्द्रः । मरुत्सखा । वि । वृत्रस्य । अभिनत् । शिरः । वज्रेण । शतपर्वणा ॥ayam | indraḥ | marut-sakhā | vi | vṛtrasya | abhinat | śiraḥ | vajreṇa | śata-parvaṇā
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
विशेषणम् (इन्द्रस्य) / कर्तृ-पदस्य सहचरः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मरुत्सखाfriend/ally of the Maruts
मरुत्सखा:
विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootमरुत् + सखि (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः: ‘मरुतां सखा’)
विapart, asunder; forth
वि:
क्रियाविशेषणम् (उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
वृत्रस्यof Vṛtra
वृत्रस्य:
सम्बन्ध (कर्मणः/वस्तुनः) — ‘of Vṛtra’
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अभिनच्छिःhas struck/has smitten (upon)
अभिनच्छिः:
क्रिया (कर्तृ: इन्द्रः)
TypeVerb
Rootनश् (धातु; ‘to reach/strike/attain’), उपसर्गः अभि-; (वेदिक्: परस्मैपद, लिट्/परफेक्ट् रूपम्)
शिरःhead
शिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
शतपर्वणा(with the) hundred-jointed (one)
शतपर्वणा:
विशेषणम् (करणस्य)
TypeAdjective (instrumental epithet of वज्र)
Rootशतपर्वन् (प्रातिपदिक; ‘having a hundred joints/segments’)