Mantra 11
Sukta 8.76
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अनु त्वा रोदसी उभे क्रक्षमाणमकृपेताम् । इन्द्र यद्दस्युहाभवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अनु॑ त्वा॒ रोद॑सी उ॒भे क्रक्ष॑माणमकृपेताम् । इन्द्र॒ यद्द॑स्यु॒हाभ॑वः ॥
Transliteration
ánu tvā ródasī ubhé krákṣamāṇam akṛpetām | índra yád dasyu-hā́ abhavaḥ ||
Translation
Heaven and Earth, the two vast worlds, followed you with their cry and did not abandon you, O Indra, when you became the slayer of the Dasyu-forces (the powers of obscuring resistance).
Padapatha (Word Analysis)
अनु॑ । त्वा॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । क्रक्ष॑माणम् । अ॒कृ॒पे॒ता॒म् । इन्द्र॑ । यत् । द॒स्यु॒ऽहा । अभ॑वः ॥अनु । त्वा । रोदसी इति । उभे इति । क्रक्षमाणम् । अकृपेताम् । इन्द्र । यत् । दस्युहा । अभवः ॥anu | tvā | rodasī iti | ubhe | iti | krakṣamāṇam | akṛpetām | indra | yat | dasyu-hā | abhavaḥ
Word by Word
अनुafter, along, in accordance (with)
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (accusative: thee)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
Kartā
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
उभेboth
उभे:
Kartā
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
क्रक्षमाणम्roaring, crying aloud
क्रक्षमाणम्:
Karma
TypeVerb (participle)
Rootक्रक्ष् (धातु; ‘क्रक्ष्/क्रक्ष्’ = गर्जने/क्रन्दने, वैदिक)
अकृपेताम्(let them) not be pitiless; (let them) show compassion
अकृपेताम्:
Kartā
TypeVerb
Rootकृप् (धातु; ‘कृप्’ = कृपायाम्/अनुकम्पायाम्) + अङ् (निषेध)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यत्when/that (in that)
यत्:
Adhikaraṇa (समय/कारण-संबन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रातिपदिक)
दस्युहाslayer of the Dasyu
दस्युहा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootदस्युहन् (प्रातिपदिक; दस्यु + हन् ‘slayer’)
अभवःyou became / you were
अभवः:
Kartā
TypeVerb
Rootभू (धातु)