Mantra 12
Sukta 8.76
Devata: Indra (as source of inspired Word); Vāc as secondary power
Samhita Patha (Devanagari)
वाचमष्टापदीमहं नवस्रक्तिमृतस्पृशम् । इन्द्रात्परि तन्वं ममे ॥
Samhita Patha (IAST)
वाच॑म॒ष्टाप॑दीम॒हं नव॑स्रक्तिमृत॒स्पृश॑म् । इन्द्रा॒त्परि॑ त॒न्वं॑ ममे ॥
Transliteration
vā́cam aṣṭā́padīm aháṃ náva-sraktim r̥ta-spṛ́śam | índrāt pári tanvàṃ mame ||
Translation
I shape within myself the Word that moves on eight steps, garlanded with nine powers, touching the Truth-Order; from Indra I encompass and build my very being.
Padapatha (Word Analysis)
वाच॑म् । अ॒ष्टाऽप॑दीम् । अ॒हम् । नव॑ऽस्रक्तिम् । ऋ॒त॒ऽस्पृश॑म् । इन्द्रा॑त् । परि॑ । त॒न्व॑म् । म॒मे॒ ॥वाचम् । अष्टापदीम् । अहम् । नवस्रक्तिम् । ऋतस्पृशम् । इन्द्रात् । परि । तन्वम् । ममे ॥vācam | aṣṭāpadīm | aham | nava-sraktim | ṛta-spṛśam | indrāt | pari | tanvam | mame
Word by Word
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री. प्रातिपदिक) < √वच् ‘वदने’
अष्टापदीम्eight-footed (having eight steps/feet)
अष्टापदीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअष्टापदिन्/अष्टापदी (प्रातिपदिक: अष्ट + पाद ‘foot/step’)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नवस्रक्तिम्nine-garlanded / having nine wreaths
नवस्रक्तिम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनवस्रक्ति (स्त्री. प्रातिपदिक: नव + स्रक्ति ‘garland/chain; wreath’)
ऋतस्पृशम्touching/attaining ṛta (truth, right order)
ऋतस्पृशम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋतस्पृश् (प्रातिपदिक; ऋत ‘cosmic order, truth’ + स्पृश् ‘touching’)
इन्द्रात्from Indra
इन्द्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
परिaround, about
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
तन्वम्body, person
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू/तन्व् (स्त्री. प्रातिपदिक ‘body, person’)
ममेI measured/formed (for myself)
ममे:
—
TypeVerb
Root√मा (माने/मिमीत इति; ‘to measure, form’) — परस्मैपद