Mantra 3
Sukta 8.75
Rishi: Unknown/uncertain.
Devata: Agni.
Chandas: Likely Anuṣṭubh (requires verification).
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं ह यद्यविष्ठ्य सहसः सूनवाहुत । ऋतावा यज्ञियो भुवः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं ह॒ यद्य॑विष्ठ्य॒ सह॑सः सूनवाहुत । ऋ॒तावा॑ य॒ज्ञियो॒ भुव॑: ॥
Transliteration
tváṃ ha yád yaviṣṭhya sáhasaḥ sūno āhuta | ṛtā́vā yajñíyo bhúvaḥ ||
Translation
You—when you are invoked, O youngest, son of Force—become the keeper of the Truth-order; you become worthy of sacrifice, the power that makes our offering straight and luminous.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । ह॒ । यत् । य॒वि॒ष्ठ्य॒ । सह॑सः । सू॒नो॒ इति॑ । आ॒ऽहु॒त॒ । ऋ॒तऽवा॑ । य॒ज्ञियः॑ । भुवः॑ ॥त्वम् । ह । यत् । यविष्ठ्य । सहसः । सूनो इति । आहुत । ऋतवा । यज्ञियः । भुवः ॥tvam | ha | yat | yaviṣṭhya | sahasaḥ | sūno iti | āhuta | ṛta-vā | yajñiyaḥ | bhuvaḥ
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हindeed, surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्when/if; that
यत्:
—
TypePronoun (relative) / Indeclinable use
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रातिपदिक)
यविष्ठ्यO youngest (Agni)
यविष्ठ्य:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयविष्ठ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; यविष्ठ = ‘youngest/most youthful’)
सहसःof might/strength
सहसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसहस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
सूनवO son
सूनव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनु (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
आहुतO invoked/oblation-receiving one
आहुत:
सम्बोधन
TypeParticiple (past passive) used as epithet
Rootआ-हु (धातु √हु ‘to sacrifice/offer’; क्त-प्रत्यय)
ऋतावाtruth-ordered; possessing ṛta
ऋतावा:
कर्तृ (सम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋतावन् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘possessing ṛta’)
यज्ञियःworthy of sacrifice
यज्ञियः:
कर्तृ (सम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (विशेषण-प्रातिपदिक; from यज्ञ ‘sacrifice’)
भुवःyou became/are (you are as)
भुवः:
क्रिया (अस्ति/भवति-भाव)
TypeVerb
Root√भू (धातु ‘to be’; लिट्/लुङ्-न; here: aorist/preterite injunctive form used as finite verb) অথবা भू (तिङन्त-रूप)