Mantra 6
Sukta 8.74
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
सबाधो यं जना इमेऽग्निं हव्येभिरीळते । जुह्वानासो यतस्रुचः ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒बाधो॒ यं जना॑ इ॒मे॒३॒॑ऽग्निं ह॒व्येभि॒रीळ॑ते । जुह्वा॑नासो य॒तस्रु॑चः ॥
Transliteration
sabā́dho yáṃ jánā imé ’gníṃ havyébhir ī́ḷate | juhvā́nāso yatásrucaḥ ||
Translation
Without division, these peoples adore that Agni with their offerings—pouring out with the ladle held true: disciplined in the act of giving.
Padapatha (Word Analysis)
स॒ऽबाधः॑ । यम् । जनाः॑ । इ॒मे । अ॒ग्निम् । ह॒व्येभिः॑ । ईळ॑ते । जुह्वा॑नासः । य॒तऽस्रु॑चः ॥सबाधः । यम् । जनाः । इमे । अग्निम् । हव्येभिः । ईळते । जुह्वानासः । यतस्रुचः ॥sa-bādhaḥ | yam | janāḥ | ime | agnim | havyebhiḥ | īḷate | juhvānāsaḥ | yata-srucaḥ
Word by Word
स॒बाधः॑unopposed, unhindered
स॒बाधः॑:
विशेषण (अग्निम् का)
TypeAdjective
Rootस-बाध (प्रातिपदिक; ‘बाध’ = बाध् ‘पीडने/अवरोधने’ से)
यम्whom
यम्:
कर्म (ईळते का)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनाःpeople
जनाः:
कर्तृ (ईळते का)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
विशेषण (जनाः का)
TypePronoun/Determiner
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (the fire-god)
अग्निम्:
कर्म (ईळते का; यम् का अपोद्घात/समन्वय)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्येभिःwith oblations
हव्येभिः:
करण (ईळते का)
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
ईळतेpraises / worships / invokes
ईळते:
क्रिया
TypeVerb
Rootईळ् (धातु; स्तुति/आह्वान/पूजा)
जुह्वानासःoffering (making oblations)
जुह्वानासः:
कर्तृ-विशेषण (जनाः का)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootहु (धातु) → जुह्वान (वर्तमान कृदन्त/शतृ-प्राय; ‘offering’)
यतस्रुचःwith directed/controlled ladles (well-guided offering-ladles)
यतस्रुचः:
कर्तृ-विशेषण (जनाः का)
TypeNoun/Adjective (compound epithet)
Rootयत-स्रुच् (समास-प्रातिपदिक; स्रुच् ‘लडल/चमस/स्रुच्’)