Mantra 11
Sukta 8.74
Rishi: Unknown/uncertain (Book 8 contains mixed attributions; this segment is Agni-focused and Angiras-linked).
Devata: Agni (as Pāvaka; Angiras-fire).
Chandas: Likely Anuṣṭubh (approx. 8 syllables per pāda; requires full metrical verification).
Samhita Patha (Devanagari)
यं त्वा गोपवनो गिरा चनिष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पावक श्रुधी हवम् ॥
Samhita Patha (IAST)
यं त्वा॑ गो॒पव॑नो गि॒रा चनि॑ष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पा॑वक श्रुधी॒ हव॑म् ॥
Transliteration
yáṃ tvā́ gopávanō girā́ cániṣṭhad agne aṅgiraḥ | sá pā́vaka śrudhī́ hávam ||
Translation
O Agni, the Angiras, the guardian of the luminous herds, has kindled you by the word; O Purifier, hear the call—enter our inner offering and make it flame with clarity.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । त्वा॒ । गो॒पव॑नः । गि॒रा । चनि॑ष्ठत् । अ॒ग्ने॒ । अ॒ङ्गि॒रः॒ । सः । पा॒व॒क॒ । श्रु॒धि॒ । हव॑म् ॥यम् । त्वा । गोपवनः । गिरा । चनिष्ठत् । अग्ने । अङ्गिरः । सः । पावक । श्रुधि । हवम् ॥yam | tvā | gopavanaḥ | girā | caniṣṭhat | agne | aṅgiraḥ | saḥ | pāvaka | śrudhi | havam
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोपवनःthe cow-protecting (one)
गोपवनः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootगोपवन (प्रातिपदिक; गो+पवन ‘cow-protecting/with cows as protection’—वेदिक समास)
गिराwith (a) song/voice
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
निष्ठत्(he) set/placed (you); established
निष्ठत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अङ्गिरःAṅgiras (the seer)
अङ्गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
सhe
स:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पावकO Purifier
पावक:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; ‘purifying’, अग्नि-विशेषण)
श्रुधिhear!
श्रुधि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
हवम्the invocation/call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; ‘call/invocation’)