Mantra 9
Sukta 8.72
Devata: Indra (hymn context), with ritual actors (Hotṛs) foregrounded
Samhita Patha (Devanagari)
परि त्रिधातुरध्वरं जूर्णिरेति नवीयसी । मध्वा होतारो अञ्जते ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॑ त्रि॒धातु॑रध्व॒रं जू॒र्णिरे॑ति॒ नवी॑यसी । मध्वा॒ होता॑रो अञ्जते ॥
Transliteration
pári tri-dhā́tur adhvaráṃ jū́rṇir eti návīyasī | mádhvā hótāro añjate ||
Translation
Around the sacrifice founded in the threefold order, the fresh-driving energy moves; with honeyed delight the invoking powers anoint themselves for the work.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । त्रि॒ऽधातुः॑ । अ॒ध्व॒रम् । जू॒र्णिः । ए॒ति॒ । नवी॑यसी । मध्वा॑ । होता॑रः । अ॒ञ्ज॒ते॒ ॥परि । त्रिधातुः । अध्वरम् । जूर्णिः । एति । नवीयसी । मध्वा । होतारः । अञ्जते ॥pari | tri-dhātuḥ | adhvaram | jūrṇiḥ | eti | navīyasī | madhvā | hotāraḥ | añjate
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्त-भावे; क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्रिधातुःthe threefold-structured one (having three layers/constituents)
त्रिधातुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootत्रि-धातु (प्रातिपदिक)
अध्वरम्the sacrifice, ritual
अध्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
जूर्णिःthe swift one; runner (a rapid mover)
जूर्णिः:
Kartā (एति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजूर्णि (प्रातिपदिक)
एतिgoes, moves
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
नवीयसीnewer, fresher, younger
नवीयसी:
Kartā (जूर्णिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-रूप)
मध्वाwith honey/sweetness (with mead)
मध्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
होतारःthe Hotṛ-priests, invokers
होतारः:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
अञ्जतेanoint, smear, adorn (themselves/for themselves)
अञ्जते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु)