Mantra 7
Sukta 8.72
Devata: Indra (with Soma/inner-pressing imagery in the surrounding verses)
Samhita Patha (Devanagari)
दुहन्ति सप्तैकामुप द्वा पञ्च सृजतः । तीर्थे सिन्धोरधि स्वरे ॥
Samhita Patha (IAST)
दु॒हन्ति॑ स॒प्तैका॒मुप॒ द्वा पञ्च॑ सृजतः । ती॒र्थे सिन्धो॒रधि॑ स्व॒रे ॥
Transliteration
duhánti saptáikām úpa dvā́ páñca sṛ́jataḥ | tīrthé síndhor ádhi svàre ||
Translation
Seven powers draw out the one hidden essence; then two and five set it flowing—at the ford of the inner River, upon the luminous tone of awakening.
Padapatha (Word Analysis)
दु॒हन्ति॑ । स॒प्त । एका॑म् । उप॑ । द्वा । पञ्च॑ । सृ॒ज॒तः॒ । ती॒र्थे । सिन्धोः॑ । अधि॑ । स्व॒रे ॥दुहन्ति । सप्त । एकाम् । उप । द्वा । पञ्च । सृजतः । तीर्थे । सिन्धोः । अधि । स्वरे ॥duhanti | sapta | ekām | upa | dvā | pañca | sṛjataḥ | tīrthe | sindhoḥ | adhi | svare
Word by Word
दुहन्तिthey milk / draw forth
दुहन्ति:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Rootदुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (कर्म/वस्तु-सम्बन्धे) / परिमाण
TypeAdjective (Numeral)
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
एकाम्one (fem.)
एकाम्:
कर्म (दुहन्ति—याम्) / लक्ष्य-वस्तु
TypeAdjective (Numeral)
Rootएका (प्रातिपदिक: एक)
उपnear, towards
उप:
उपसर्ग/निपात (क्रियाविशेषण) / समीपार्थ
TypeIndeclinable (Preverb/Particle)
Rootउप
द्वाtwo
द्वा:
विशेषण (कर्म/वस्तु-सम्बन्धे) / परिमाण
TypeAdjective (Numeral)
Rootद्वा (द्वि-प्रातिपदिक, वैदिक रूप)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (कर्म/वस्तु-सम्बन्धे) / परिमाण
TypeAdjective (Numeral)
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
सृजतःthe two let flow / release
सृजतः:
क्रिया (द्वितीय क्रियापद) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeVerb
Rootसृज् (सृजँ विसर्गे/सर्जने)
तीर्थेat the ford / crossing-place
तीर्थे:
अधिकरण (स्थान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
सिन्धोःof the Sindhu / of the river
सिन्धोः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the river/stream’
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
उपसर्ग/निपात; अधिकरणार्थ (upon/over)
TypeIndeclinable (Preverb/Particle)
Rootअधि
स्वरेin the sun(-light) / in the radiance (svara)
स्वरे:
अधिकरण (स्थान/अवस्था)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)