Mantra 3
Sukta 8.72
Devata: Rudra
Samhita Patha (Devanagari)
अन्तरिच्छन्ति तं जने रुद्रं परो मनीषया । गृभ्णन्ति जिह्वया ससम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒न्तरि॑च्छन्ति॒ तं जने॑ रु॒द्रं प॒रो म॑नी॒षया॑ । गृ॒भ्णन्ति॑ जि॒ह्वया॑ स॒सम् ॥
Transliteration
antár icchanti táṃ jáne rudráṃ paró manīṣáyā | gṛbhṇánti jihváyā sasám ||
Translation
Men seek within for that Rudra, beyond by the discerning thought; they seize him with the tongue, the mighty one—by the power of the inspired word.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒न्तः । इ॒च्छ॒न्ति॒ । तम् । जने॑ । रु॒द्रम् । प॒रः । म॒नी॒षया॑ । गृ॒भ्णन्ति॑ । जि॒ह्वया॑ । स॒सम् ॥अन्तः । इच्छन्ति । तम् । जने । रुद्रम् । परः । मनीषया । गृभ्णन्ति । जिह्वया । ससम् ॥antaḥ | icchanti | tam | jane | rudram | paraḥ | manīṣayā | gṛbhṇanti | jihvayā | sasam
Word by Word
अन्तरिwithin; in the mid-region
अन्तरि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव/निपात-प्रयोग) अथवा अन्तरिक्षे इत्यर्थे अव्यय
इच्छन्तिthey desire; they seek
इच्छन्ति:
(क्रिया) — कर्तृ-सम्बन्धः ‘जनाः’
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु) ‘इच्छा’
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनेamong people; in the folk
जने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
परःthe far(-reaching)/supreme one
परः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
मनीषयाwith thought; by insight
मनीषया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
गृभ्णन्तिthey seize; they grasp
गृभ्णन्ति:
(क्रिया) — कर्तृ-सम्बन्धः (अप्रकटः) ‘जनाः’
TypeVerb
Rootग्रह्/गृभ् (वैदिक रूप) ‘ग्रहण’
जिह्वयाwith the tongue
जिह्वया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
ससम्a hare (rabbit)
ससम्:
Karma
TypeNoun
Rootसस (प्रातिपदिक; वैदिक) ‘खरगोश/शश’