Mantra 11
Sukta 8.72
Devata: Soma/Indra complex (pressing and offering)
Samhita Patha (Devanagari)
अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु । अवतस्य विसर्जने ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भ्यार॒मिदद्र॑यो॒ निषि॑क्तं॒ पुष्क॑रे॒ मधु॑ । अ॒व॒तस्य॑ वि॒सर्ज॑ने ॥
Transliteration
abhy-āráṃ íd ádrayo ní-siktaṃ púṣkare mádhu | avatásya vi-sárjane ||
Translation
Close in, the pressing-stones pour the honeyed delight into the lotus-cup, at the releasing of the depths.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि॒ऽआर॑म् । इत् । अद्र॑यः । निऽसि॑क्तम् । पुष्क॑रे । मधु॑ । अ॒व॒तस्य॑ । वि॒ऽसर्ज॑ने ॥अभिआरम् । इत् । अद्रयः । निसिक्तम् । पुष्करे । मधु । अवतस्य । विसर्जने ॥abhi-āram | it | adrayaḥ | ni-siktam | puṣkare | madhu | avatasya | vi-sarjane
Word by Word
अभिtowards, unto
अभि:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/दिशा-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
आरम्straightway, duly / sufficiently
आरम्:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआरम् (अव्यय)
इद्indeed, just
इद्:
— (निपातः; वाक्यबलप्रदः)
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अद्रयःthe pressing-stones
अद्रयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
निषिक्तम्poured, sprinkled
निषिक्तम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective/Participle
Rootनि-√सिच् (सिञ्च्) → निषिक्त (कृदन्त)
पुष्करेin the bowl / lotus(-like vessel)
पुष्करे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
मधुsweet drink; honey; Soma
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अवतस्यof the Avata (name/epithet); of the well/pit (contextual)
अवतस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective
Rootअवत (प्रातिपदिक)
विसर्जनेat the letting-go; at the discharge/release
विसर्जने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवि-√सृज् → विसर्जन (प्रातिपदिक)