Mantra 35
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Devata: Dhātṛs / sustaining powers (or divine establishers); exact devatā uncertain without hymn header
Chandas: Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः । धातारः स्तुवते वयः ॥
Samhita Patha (IAST)
आक्ष्ण॒यावा॑नो वहन्त्य॒न्तरि॑क्षेण॒ पत॑तः । धाता॑रः स्तुव॒ते वय॑: ॥
Transliteration
ākṣṇayā́vāno vahanty antárikṣeṇa pátataḥ | dhā́tāraḥ stuvaté váyaḥ ||
Translation
They bear us on—swift in their seeing—flying through the mid-world; the divine Disposers convey to the one who praises the winged powers of progress.
Padapatha (Word Analysis)
आ । अ॒क्ष्ण॒ऽयावा॑नः । व॒ह॒न्ति॒ । अ॒न्तरि॑क्षेण । पत॑तः । धाता॑रः । स्तु॒व॒ते । वयः॑ ॥आ । अक्ष्णयावानः । वहन्ति । अन्तरिक्षेण । पततः । धातारः । स्तुवते । वयः ॥ā | akṣṇa-yāvānaḥ | vahanti | antarikṣeṇa | patataḥ | dhātāraḥ | stuvate | vayaḥ
Word by Word
आक्ष्णयावानःthe swift/impetuous ones (as agents)
आक्ष्णयावानः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootआक्ष्णयावन् (प्रातिपदिक; √अश्/अक्ष् ‘to reach, attain’ > ‘swift/impetuous’ as an epithet; Vedic adjective-stem)
वहन्तिthey carry / convey
वहन्ति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहति)
अन्तरिक्षेणthrough the mid-air / atmosphere
अन्तरिक्षेण:
करण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
पततःof the flying (ones) / of the flyer
पततः:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypeKṛdanta (present participle used adjectivally)
Root√पत् (पतति) / पतत् (वर्तमान कृदन्त ‘flying’)
धातारःthe establishers / creators / supporters
धातारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक; from √धा ‘to place, establish’)
स्तुवतेto the praiser / to (him) who praises
स्तुवते:
सम्प्रदान
TypeKṛdanta (present participle, dat.)
Root√स्तु (स्तौति)
वयःstrength, vigor; vital power (or ‘bird’ in some contexts)
वयः:
कर्म (as what is brought/borne) / or कर्तृ (context-dependent)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)