Mantra 36
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निर्हि जानि॑ पू॒र्व्यश्छन्दो॒ न सूरो॑ अ॒र्चिषा॑ । ते भा॒नुभि॒र्वि त॑स्थिरे ॥
Transliteration
agnír hí jā́ni pū́rvyaś chándo ná sū́ro arcíṣā | té bhānúbhir ví tasthire ||
Translation
Agni indeed is the ancient knower-born, like a sun of the mantra with his flame; by his rays these powers stand out and take their stations, spread in the wideness.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निः । हि । जानि॑ । पू॒र्व्यः । छन्दः॑ । न । सूरः॑ । अ॒र्चिषा॑ । ते॒ । भा॒नुऽभिः॑ । वि । त॒स्थि॒रे॒ ॥अग्निः । हि । जानि । पूर्व्यः । छन्दः । न । सूरः । अर्चिषा । ते । भानुभिः । वि । तस्थिरे ॥agniḥ | hi | jāni | pūrvyaḥ | chandaḥ | na | sūraḥ | arciṣā | te | bhānu-bhiḥ | vi | tasth ire
Word by Word
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
जानिthe knowable/knowledge; (that which is known)
जानि:
कर्म (अर्थतः: ‘knows/recognizes’ इत्यत्र ज्ञेय-वस्तु)
TypeNoun
Rootज्ञा (धातु) → जानि (कृदन्त/नामरूप)
पूर्व्यःancient, primeval
पूर्व्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य- (प्रातिपदिक; पूर्व- + य)
छन्दःmeter; sacred chant
छन्दः:
उपमान/कर्म (उपमेय-उपमानभावे)
TypeNoun
Rootछन्दस्- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय; उपमा/निषेधार्थे)
सूरःsun; radiant one
सूरः:
उपमान (उपमेयस्य)
TypeNoun
Rootसूर- (प्रातिपदिक)
अर्चिषाwith flame, with radiance
अर्चिषा:
करण
TypeNoun
Rootअर्चिस्- (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
भानुभिःwith beams, with rays
भानुभिः:
करण
TypeNoun
Rootभानु- (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तस्थिरेthey have stood; they stood firm/spread out
तस्थिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → तस्थिरे