Mantra 33
Sukta 8.7
Rishi: Kāṇva(s)
Devata: Indra/Marut-associated powers (vṛṣan suggests Indra; ‘prayajyūn’ and ‘citravājān’ suggest the Marut host or allied powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
ओ षु वृष्णः प्रयज्यूना नव्यसे सुविताय । ववृत्यां चित्रवाजान् ॥
Samhita Patha (IAST)
ओ षु वृष्ण॒: प्रय॑ज्यू॒ना नव्य॑से सुवि॒ताय॑ । व॒वृ॒त्यां चि॒त्रवा॑जान् ॥
Transliteration
ó ṣú vṛ́ṣṇaḥ prá-yajyūnā́ navyáse suvitā́ya | vavṛtyā́ṃ citrá-vājān ||
Translation
O, for the Bull, the forward-sacrificing powers, for a newer becoming, for a happy going—may I turn them here, those of variegated plenitudes of force.
Padapatha (Word Analysis)
ओ इति॑ । सु । वृष्णः॑ । प्रऽय॑ज्यून् । आ । नव्य॑से । सु॒वि॒ताय॑ । व॒वृ॒त्याम् । चि॒त्रऽवा॑जान् ॥ओ इति । सु । वृष्णः । प्रयज्यून् । आ । नव्यसे । सुविताय । ववृत्याम् । चित्रवाजान् ॥o iti | su | vṛṣṇaḥ | pra-yajyūn | ā | navyase | suvitāya | vavṛtyām | citra-vājān
Word by Word
ओO! (exclamatory particle)
ओ:
—
TypeIndeclinable
Rootओ (निपात) अथवा ओम्-प्रकारः
षुindeed, now, quickly
षु:
—
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात) < su
वृष्णःof the bull/strong one (often: of Indra)
वृष्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/बलवत्त्वे)
प्रयज्यूनाwith/through the forward-sacrificing (priest/act), with the offering-prone
प्रयज्यूना:
करण (instrumental: ‘by/with’)
TypeAdjective
Rootप्रयज्यु (प्रातिपदिक; यज्-सम्बद्ध) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदान) + प्र
नव्यसेfor the newer (one), for the fresh/renewed
नव्यसे:
सम्प्रदान (dative: ‘for/to’)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक) < नव (new)
सुवितायfor good passage/prosperity, for welfare
सुविताय:
सम्प्रदान (dative purpose)
TypeNoun
Rootसुवित (प्रातिपदिक) < सु + वित (way/going; from √वि/√विद् in Vedic ‘finding/way’)
ववृत्याम्we have turned/rolled forth; we have set in motion
ववृत्याम्:
कर्तृ (we as agents)
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने/आवर्तने) ; reduplicated perfect-stem व-वृत्
चित्रवाजान्bright/varied prizes (or: splendid strengths)
चित्रवाजान्:
कर्म (object)
TypeNoun/Adjective
Rootचित्र-वाज (समास; चित्र ‘bright/varied’ + वाज ‘prize/strength/food’)