Mantra 3
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (context)
Devata: Maruts
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh; requires count
Samhita Patha (Devanagari)
उदीरयन्त वायुभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः । धुक्षन्त पिप्युषीमिषम् ॥
Samhita Patha (IAST)
उदी॑रयन्त वा॒युभि॑र्वा॒श्रास॒: पृश्नि॑मातरः । धु॒क्षन्त॑ पि॒प्युषी॒मिष॑म् ॥
Transliteration
udī́rayanta vāyúbhir vāśrā́saḥ pṛ́śni-mātaraḥ | dhúkṣanta pipyúṣīm íṣam ||
Translation
They raise it up with the winds—those roaring ones, sons of Prishni; they milk forth the abounding nourishment: the life-breaths become givers of plenary force for the soul’s advance.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । ई॒र॒य॒न्त॒ । वा॒युऽभिः॑ । वा॒श्रासः॑ । पृश्नि॑ऽमातरः । धु॒क्षन्त॑ । पि॒प्युषी॑म् । इष॑म् ॥उत् । ईरयन्त । वायुभिः । वाश्रासः । पृश्निमातरः । धुक्षन्त । पिप्युषीम् । इषम् ॥ut | īrayanta | vāyu-bhiḥ | vāśrāsaḥ | pṛśni-mātaraḥ | dhukṣanta | pipyuṣīm | iṣam
Word by Word
उदीरयन्तthey raise/stir up
उदीरयन्त:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootउद्-ईरय् (caus. of √ईर्/√इर् ‘to set in motion, raise’)
वायुभिःwith the winds
वायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootवायु (prātipadika)
वाश्रासःthe roaring ones
वाश्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाश्र (prātipadika; ‘roaring/lowing, bellowing’)
पृश्निमातरः(those) whose mother is Pṛśni
पृश्निमातरः:
कर्तृ (वाश्रासः इत्यस्य विशेषण/सम्बन्धि) अथवा कर्तृ
TypeNoun
Rootपृश्नि-मातर् (tatpuruṣa/bahuvrīhi compound: ‘having Pṛśni as mother’)
धुक्षन्तthey milk/produce
धुक्षन्त:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√धुक्ष्/√धुक्ष् (Vedic: ‘to milk, yield, produce’)
पिप्युषीम्the abundant (one)
पिप्युषीम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively) / Participle
Rootपिप्युषी (from √प्याय्/√पि ‘to swell, be full, abound’; kṛdanta adjective ‘swelling, abundant’)
इषम्nourishment/refreshment
इषम्:
कर्म (पिप्युषीम् इषम् = ‘abundant nourishment’)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (prātipadika; ‘refreshment, strength, nourishment’)