Mantra 2
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (context)
Devata: Maruts
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh; requires count
Samhita Patha (Devanagari)
यदङ्ग तविषीयवो यामं शुभ्रा अचिध्वम् । नि पर्वता अहासत ॥
Samhita Patha (IAST)
यद॒ङ्ग त॑विषीयवो॒ यामं॑ शुभ्रा॒ अचि॑ध्वम् । नि पर्व॑ता अहासत ॥
Transliteration
yád aṅgá taviṣī-yavo yā́maṃ śubhrā́ acídhvam | ní párvatā ahāsata ||
Translation
When, O radiant ones, strong in your impelling force, you set your course, the mountains bowed down—fixed heights yielding before the advancing powers of the Truth’s movement.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अ॒ङ्ग । त॒वि॒षी॒ऽय॒वः॒ । याम॑म् । शुभ्राः॑ । अचि॑ध्वम् । नि । पर्व॑ताः । अ॒हा॒स॒त॒ ॥यत् । अङ्ग । तविषीयवः । यामम् । शुभ्राः । अचिध्वम् । नि । पर्वताः । अहासत ॥yat | aṅga | taviṣī-yavaḥ | yāmam | śubhrāḥ | acidhvam | ni | parvatāḥ | ahāsata
Word by Word
यत्when / as
यत्:
Adhikaraṇa (काल-सम्बन्ध) / वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यत् (सम्बन्ध/यदा-तदा) अव्यय
अङ्गindeed, pray
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात) अव्यय
तविषीयवःO mighty ones / the strong (you)
तविषीयवः:
Kartā (अचिध्वम् का कर्ता) / सम्बोधनार्थे ‘हे’ (प्रयोगतः)
TypeNoun/Adjective
Rootतविषीयु (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/उग्रः’)
यामम्the course/way; the march (journey)
यामम्:
Karma
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक) अथवा √या (गमन) से ‘याम’ (यात्रा/मार्ग/प्रहर)
शुभ्राःbright, radiant
शुभ्राः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
अचिध्वम्you perceived/marked; you took note
अचिध्वम्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√चिध्/√चिद् (वेदिक; ‘चेतयति/समझना, ध्यान देना, लक्ष्य करना’)
निdown, away
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Kartā (अहासत् का कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
अहासत्laughed / resounded with laughter
अहासत्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√हस् (हासे ‘हँसना’)