Mantra 1
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Devata: Maruts
Chandas: Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र यद्व॑स्त्रि॒ष्टुभ॒मिषं॒ मरु॑तो॒ विप्रो॒ अक्ष॑रत् । वि पर्व॑तेषु राजथ ॥
Transliteration
prá yád vaḥ tri-stúbham íṣaṃ marúto vípro ákṣarat | ví párvateṣu rājatha ||
Translation
When the seer pours forth for you, O Maruts, the Trishtubh nourishment of inspired force, you shine out and rule through the ranges—powers of the Vast moving in ordered might.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । यत् । वः॒ । त्रि॒ऽस्तुभ॑म् । इष॑म् । मरु॑तः । विप्रः॑ । अक्ष॑रत् । वि । पर्व॑तेषु । रा॒ज॒थ॒ ॥प्र । यत् । वः । त्रिस्तुभम् । इषम् । मरुतः । विप्रः । अक्षरत् । वि । पर्वतेषु । राजथ ॥pra | yat | vaḥ | tri-stubham | iṣam | marutaḥ | vipraḥ | akṣarat | vi | parvateṣu | rājatha
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
यत्which, that which
यत्:
Karma (of √अक्षर्) / correlating relative
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-stem)
वःof you (your)
वः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (possessor) with त्रिष्टुभम्/इषम्
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun)
त्रिष्टुभम्(a) Triṣṭubh (hymn/verse in the Triṣṭubh metre)
त्रिष्टुभम्:
Karma (object of √अक्षर्) in apposition with इषम्
TypeNoun
Rootत्रिष्टुभ् (prātipadika; name of a Vedic metre)
इषम्refreshment, invigorating draught; nourishment
इषम्:
Karma (object of √अक्षर्)
TypeNoun
Rootइष् (prātipadika) / इषा
मरुतःO Maruts
मरुतः:
Sambodhana (addressed deity)
TypeNoun
Rootमरुत् (prātipadika)
विप्रःthe inspired poet/seer
विप्रः:
Kartā (subject of √अक्षर्)
TypeNoun
Rootविप्र (prātipadika)
अक्षरत्poured forth, let flow, streamed
अक्षरत्:
Kriyā (finite verb)
TypeVerb
Root√अक्षर् (अक्षरति) / √क्षर् with preverb? (Vedic aorist form)
विapart, widely, in various directions
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (upasarga)
पर्वतेषुon/among the mountains
पर्वतेषु:
Adhikaraṇa (locus)
TypeNoun
Rootपर्वत (prātipadika)
राजथyou rule, you shine forth/are splendid
राजथ:
Kriyā (finite verb); Kartā = मरुतः (understood)
TypeVerb
Root√राज् (राजति) (Vedic finite form)