Mantra 9
Sukta 8.68
Rishi: Priyamedha
Devata: Indra
Chandas: Virāḍ-anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वोतासस्त्वा युजाप्सु सूर्ये महद्धनम् । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वोता॑स॒स्त्वा यु॒जाप्सु सूर्ये॑ म॒हद्धन॑म् । जये॑म पृ॒त्सु व॑ज्रिवः ॥
Transliteration
tvā́ūtāsaḥ tvā yujā́ apsú sū́rye mahád dhánam | jáyema pṛtsú vajri-vaḥ ||
Translation
With you as our protector, with you as our yoked companion, in the waters and in the sun we win a great treasure; O wielder of the thunderbolt, may we conquer in the battles.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाऽऊ॑तासः । त्वा । यु॒जा । अ॒प्ऽसु । सूर्ये॑ । म॒हत् । धन॑म् । जये॑म । पृ॒त्ऽसु । व॒ज्रि॒ऽवः॒ ॥त्वाऊतासः । त्वा । युजा । अप्सु । सूर्ये । महत् । धनम् । जयेम । पृत्सु । वज्रिवः ॥tvāūtāsaḥ | tvā | yujā | ap-su | sūrye | mahat | dhanam | jayema | pṛt-su | vajri-vaḥ
Word by Word
त्वोतासः(we/they) aided by you; your helpers
त्वोतासः:
कर्तृ (वाक्ये ‘त्वोतासः’ = ‘त्वया सहायिताः’ इति कर्तृसमूहः) अथवा विशेषणम् (अस्मान्/वयम्)
TypeNoun (compound-like pronominal + participial) / Adjective
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ऊत (कृदन्त, √अव्/√ऊ ‘रक्षणे/सहाय्ये’)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (युजाप्सु इत्यस्य) / लक्ष्यः
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
युजाप्सुwith the yoke/with (your) team, in the waters
युजाप्सु:
करण/सहचर्य (युजा = ‘युग्मेन/सह’), अधिकरण (अप्सु = ‘अप्सु/जलेषु’)
TypeIndeclinable-like adverbial phrase (instrumental + locative) / Noun phrase
Rootयुजा (√युज् ‘योजने’—करण/सहचर-भावे) + अप्सु (अप् ‘जल’ loc. pl.)
सूर्येin/at the Sun
सूर्ये:
अधिकरण (locative: ‘in/at the Sun’)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
विशेषणम् (धनम्) / कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
धनम्wealth, prize
धनम्:
कर्म (जये॑म—‘may we win wealth’)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
जये॑मmay we win
जये॑म:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√जि (जये)
पृत्सुin battles
पृत्सु:
अधिकरण (locative: ‘in battles’)
TypeNoun
Rootपृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)
वज्रिवःO wielder of the thunderbolt
वज्रिवः:
सम्बोधन (address to Indra)
TypeNoun (epithet) / Adjective
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक; ‘having the vajra’)