Mantra 6
Sukta 8.68
Rishi: Priyamedha
Devata: Indra
Chandas: Virāḍ-anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
परोमात्रमृचीषममिन्द्रमुग्रं सुराधसम् । ईशानं चिद्वसूनाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प॒रोमा॑त्र॒मृची॑षम॒मिन्द्र॑मु॒ग्रं सु॒राध॑सम् । ईशा॑नं चि॒द्वसू॑नाम् ॥
Transliteration
paró-mātram ṛcī́ṣamam índram ugráṃ su-rā́dhasam | ī́śānaṃ cid vásūnām ||
Translation
Indra, supreme beyond measure, most rich in the power of the Word, the formidable one of perfect plenitudes—he is indeed the sovereign even of all the treasures of being.
Padapatha (Word Analysis)
प॒रःऽमा॑त्रम् । ऋची॑षमम् । इन्द्र॑म् । उ॒ग्रम् । सु॒ऽराध॑सम् । ईशा॑नम् । चि॒त् । वसू॑नाम् ॥परःमात्रम् । ऋचीषमम् । इन्द्रम् । उग्रम् । सुराधसम् । ईशानम् । चित् । वसूनाम् ॥paraḥ-mātram | ṛcīṣamam | indram | ugram | su-rādhasam | īśānam | cit | vasūnām
Word by Word
प॒रःbeyond, further, exceedingly
प॒रः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक) / अव्यय-प्रयोग
मात्रम्measure; only, merely; to the full extent
मात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक) < मा (मापन) भावार्थ
ऋचीषम्rich in hymns/verses; hymn-possessing
ऋचीषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऋचीष (प्रातिपदिक) < ऋच्/ऋच्- (ऋक्) + ईष (समास/प्रत्यय) ‘ऋच्-समृद्ध’
अम्(particle; metrical filler)
अम्:
—
TypeIndeclinable
Rootअम् (निपात/पादपूरक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उग्रम्mighty, fierce
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
सुराधसम्of good bounty; very generous
सुराधसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु- + राधस् (प्रातिपदिक) ‘दान/समृद्धि’
ईशानम्ruling, sovereign; lord
ईशानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईशान (प्रातिपदिक) < √ईश् (ईशते ‘to rule, be master’) क्त/शानच्-भाव
चित्indeed, even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
वसूनाम्of the goods/wealth; of the Vasus (wealths)
वसूनाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)