Mantra 2
Sukta 8.68
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते । आ पप्राथ महित्वना ॥
Samhita Patha (IAST)
तुवि॑शुष्म॒ तुवि॑क्रतो॒ शची॑वो॒ विश्व॑या मते । आ प॑प्राथ महित्व॒ना ॥
Transliteration
túviśuṣma túvikrato śácīvo víśvayā mate | ā́ paprātha mahitvanā́ ||
Translation
O Indra of mighty ardor, of vast will and effective power, lord of the creative Shacī—by your all-embracing thought you have expanded by greatness.
Padapatha (Word Analysis)
तुवि॑ऽशुष्म । तुवि॑क्रतो॒ इति॒ तुवि॑ऽक्रतो । शची॑ऽवः । विश्व॑या । म॒ते॒ । आ । प॒प्रा॒थ॒ । म॒हि॒ऽत्व॒ना ॥तुविशुष्म । तुविक्रतो इति तुविक्रतो । शचीवः । विश्वया । मते । आ । पप्राथ । महित्वना ॥tuvi-śuṣma | tuvikrato itituvi-krato | śacī-vaḥ | viśvayā | mate | ā | paprātha | mahi-tvanā
Word by Word
तुविशुष्मO very-mighty (abounding in strength)
तुविशुष्म:
सम्बोधन (कर्तृ-सम्बोधन) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतुवि- (उपसर्ग/पूर्वपद ‘बहु, अत्यन्त’) + शुष्म (प्रातिपदिक ‘बल, तेज’)
तुविक्रतोO of very-great resolve/power
तुविक्रतो:
सम्बोधन / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतुवि- + क्रतु (प्रातिपदिक ‘क्रतु = शक्ति/संकल्प/यज्ञ-प्रज्ञा’)
शचीवोO possessor of might/skill (powerful)
शचीवो:
सम्बोधन / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशचीवत् (प्रातिपदिक ‘शची = कौशल/शक्ति’; -वत् ‘युक्त’)
विश्वयाwith all (power), wholly
विश्वया:
करण (साधनम्) / प्रकार-निर्देश
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) → विश्वा (स्त्री. प्रातिपदिक)
मतेwith thought/insight (devotion)
मते:
करण (साधनम्) / हेत्वर्थ-छाया
TypeNoun
Rootमति (स्त्री. प्रातिपदिक ‘मतिः = बुद्धि/विचार/उपासना’)
आforth, unto; completely
आ:
क्रियाविशेषण (आगमन/विस्तार-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पप्राथhas spread/expanded
पप्राथ:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रथ् (प्रथँ विस्तारे)
महित्वनाby (thy) greatness, through majesty
महित्वना:
करण (साधनम्) / प्रकार
TypeNoun
Rootमहित्वन (नपुं. प्रातिपदिक ‘महित्व = महानता/महिमा’; तद्धित/भाव-प्रत्यय)