Mantra 17
Sukta 8.68
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
षळश्वाँ आतिथिग्व इन्द्रोते वधूमतः । सचा पूतक्रतौ सनम् ॥
Samhita Patha (IAST)
षळश्वाँ॑ आतिथि॒ग्व इ॑न्द्रो॒ते व॒धूम॑तः । सचा॑ पू॒तक्र॑तौ सनम् ॥
Transliteration
ṣáḷ-aśvā̃ ā́tithigva índróte vadhū́-mataḥ | sácā pūtá-kratau sánam ||
Translation
Indra gives six horses to Ātithigva, to the one rich in the bride’s power; together with you, O purified in will, may the gain be lasting—an enduring attainment of force.
Padapatha (Word Analysis)
षट् । अश्वा॑न् । आ॒ति॒थि॒ऽग्वे । इ॒न्द्रो॒ते । व॒धूऽम॑तः । सचा॑ । पू॒तऽक्र॑तौ । स॒न॒म् ॥षट् । अश्वान् । आतिथिग्वे । इन्द्रोते । वधूमतः । सचा । पूतक्रतौ । सनम् ॥ṣaṭ | aśvān | ātithi-gve | indrote | vadhū-mataḥ | sacā | pūta-kratau | sanam
Word by Word
षळश्वान्(Indra) having six horses
षळश्वान्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun (numeral compound)
Rootषळ्- (संख्या ‘षट्’) + अश्व (प्रातिपदिक)
आतिथिग्वःĀtithigva (a person/ally; name)
आतिथिग्वः:
Kartā (वाक्यस्य विषयः/इन्द्रस्य सहवाच्यः)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootआतिथिग्व (प्रातिपदिक; ऋषि/नामविशेषः)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उतेand also / moreover
उते:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय) + इ (एव/अपि-अर्थे; वैदिक)
वधूमतःof the one who has a bride / bridegroom’s
वधूमतः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः; ‘of the bride-possessor’)
TypeAdjective (possessive)
Rootवधू (प्रातिपदिक) + मतुप् (-मत्)
सचाtogether with
सचा:
—
TypeIndeclinable
Rootसच् (अव्यय/उपसर्गार्थक; ‘सह’)
पूतक्रतौin/with (him) of purified resolve (Indra)
पूतक्रतौ:
Adhikaraṇa (सप्तमी; ‘in/with regard to’ as locus/association)
TypeNoun (compound epithet)
Rootपूत (√पू ‘to purify’ से क्त) + क्रतु (प्रातिपदिक)
सनम्of old / long ago
सनम्:
Karma (द्वितीया; क्रियाविशेषण-प्रयोगः)
TypeAdjective/Adverbial accusative
Rootसन (प्रातिपदिक; ‘old, ancient, of old’)