Mantra 13
Sukta 8.68
Rishi: Priyamedha
Devata: Indra
Chandas: Virāḍ-anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
उरुं नृभ्य उरुं गव उरुं रथाय पन्थाम् । देववीतिं मनामहे ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒रुं नृभ्य॑ उ॒रुं गव॑ उ॒रुं रथा॑य॒ पन्था॑म् । दे॒ववी॑तिं मनामहे ॥
Transliteration
urúṃ nṛ́bhya urúṃ gáve urúṃ ráthāya pánthām | devá-vītíṃ manāmahe ||
Translation
A wide way for the powers in man, a wide way for the rays of light, a wide path for the chariot of our progress—we seek the godward movement and winning.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒रुम् । नृऽभ्यः॑ । उ॒रुम् । गवे॑ । उ॒रुम् । रथा॑य । पन्था॑म् । दे॒वऽवी॑तिम् । म॒ना॒म॒हे॒ ॥उरुम् । नृभ्यः । उरुम् । गवे । उरुम् । रथाय । पन्थाम् । देववीतिम् । मनामहे ॥urum | nṛ-bhyaḥ | urum | gave | urum | rathāya | panthām | deva-vītim | manāmahe
Word by Word
उरुम्broad, wide
उरुम्:
कर्म (गम्य-मार्गस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरु- (प्रातिपदिक)
नृभ्यःfor men, for heroes
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ- (प्रातिपदिक)
उरुम्broad
उरुम्:
कर्म (गम्य-मार्गस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरु- (प्रातिपदिक)
गवेfor the cow / for cattle
गवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
उरुम्broad
उरुम्:
कर्म (गम्य-मार्गस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरु- (प्रातिपदिक)
रथायfor the chariot
रथाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path, way
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्-/पन्था- (प्रातिपदिक; ‘पथ्’ इत्यस्य पुरातन-नामधातु)
देववीतिम्divine guidance/leading; god-sent course
देववीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव- + वीतिः (प्रातिपदिक; √वी ‘गमन/प्राप्ति’ से ‘वीति-’)
मनामहेwe think upon / we contemplate / we deem
मनामहे:
कर्तृ (वयं)
TypeVerb
Root√मन् (मनुते/मन्यते) ‘सोच/मनन’