Mantra 12
Sukta 8.68
Rishi: Priyamedha
Devata: Indra
Chandas: Virāḍ-anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
उरु णस्तन्वे तन उरु क्षयाय नस्कृधि । उरु णो यन्धि जीवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒रु ण॑स्त॒न्वे॒३॒॑ तन॑ उ॒रु क्षया॑य नस्कृधि । उ॒रु णो॑ यन्धि जी॒वसे॑ ॥
Transliteration
urú naḥ tanvé táne urú kṣáyāya naḥ kṛdhi | urú no yándhi jīvásē ||
Translation
Make for us a wide space for the body’s becoming, make for us a wide dwelling; grant us a wide way for our living.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒रु । नः॒ । त॒न्वे॑ । तने॑ । उ॒रु । क्षया॑य । नः॒ । कृ॒धि॒ । उ॒रु । नः॒ । य॒न्धि॒ । जी॒वसे॑ ॥उरु । नः । तन्वे । तने । उरु । क्षयाय । नः । कृधि । उरु । नः । यन्धि । जीवसे ॥uru | naḥ | tanve | tane | uru | kṣayāya | naḥ | kṛdhi | uru | naḥ | yandhi | jīvase
Word by Word
उरुwide, ample
उरु:
विशेषणम् (कर्म/फल-विशेषणम्) — ‘उरु’ इति ‘(स्थानं/आयुः)’ इत्यादेः विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक) < PIE *h₁erh₃- ‘wide, broad’ (adj.)
णःfor us; our
णः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘for us/our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) — नः/णः
तन्वेfor (our) body/person
तन्वे:
सम्प्रदान (हितार्थे) — ‘for (our) body/person’
TypeNoun
Rootतनू (स्त्री. प्रातिपदिक) ‘body, person’
तनgrant; extend
तन:
क्रिया (आज्ञा) — देवतां प्रति प्रार्थना
TypeVerb
Rootतन् (धातु) ‘to stretch, extend; to grant/spread’
उरुwide, spacious
उरु:
विशेषणम् — ‘क्षयाय’ (निवासाय) इत्यस्य फल/वस्तु-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक) ‘wide, broad’
क्षयायfor a dwelling, abode
क्षयाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/हित) — ‘for (our) dwelling’
TypeNoun
Rootक्षय (पुं. प्रातिपदिक) ‘dwelling, abode; settlement’
नःfor us; our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध — ‘for us/our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) — नः
कृधिmake; do
कृधि:
क्रिया (आज्ञा) — ‘make (it) for us’
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to do, make’
उरुwide, ample
उरु:
विशेषणम् — ‘(मार्गं/आयुः/अवसरम्)’ इत्यस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक) ‘wide, broad’
णःfor us; our
णः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) — नः/णः
यन्धिgrant; bestow
यन्धि:
क्रिया (आज्ञा) — देवतां प्रति प्रार्थना
TypeVerb
Rootयम्/यच्छ् (धातु) ‘to give, grant; to hold/offer’ (Vedic: यन्धि = देहि/प्रयच्छ)
जीवसेfor life; for living
जीवसे:
सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for (our) living/life’
TypeNoun
Rootजीवस्/जीव (नपुं./पुं. प्रातिपदिक) ‘life; living’