Mantra 17
Sukta 8.67
Devata: Ādityas / Devāḥ (general, but in context continuing address to Ādityas)
Samhita Patha (Devanagari)
शश्वन्तं हि प्रचेतसः प्रतियन्तं चिदेनसः । देवाः कृणुथ जीवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
शश्व॑न्तं॒ हि प्र॑चेतसः प्रति॒यन्तं॑ चि॒देन॑सः । देवा॑: कृणु॒थ जी॒वसे॑ ॥
Transliteration
śaśvántam hí prácetasaḥ pratíyantaṁ cid énasaḥ | devāḥ kṛṇútha jīváse ||
Translation
O gods of clear intelligence, make us fit for life—ever returning (to the right), even if there is fault; shape in us the power to live in the truth.
Padapatha (Word Analysis)
शश्व॑न्तम् । हि । प्र॒ऽचे॒त॒सः॒ । प्र॒ति॒ऽयन्त॑म् । चि॒त् । एन॑सः । देवाः॑ । कृ॒णु॒थ । जी॒वसे॑ ॥शश्वन्तम् । हि । प्रचेतसः । प्रतियन्तम् । चित् । एनसः । देवाः । कृणुथ । जीवसे ॥śaśvantam | hi | pra-cetasaḥ | prati-yantam | cit | enasaḥ | devāḥ | kṛṇutha | jīvase
Word by Word
शश्वन्तम्everlasting, continual (one)
शश्वन्तम्:
कर्म (of ‘प्रति-यन्तम्’)
TypeAdjective
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक) < PIE *sekw- ‘to follow’ (semantic: ‘ever, continual’)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात) अव्यय
प्रचेतसःthe wise/foreknowing (ones)
प्रचेतसः:
कर्तृ (of ‘कृणुथ’)
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक) ‘forethought, wisdom’
प्रतिtowards, in return
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तम्going, approaching
यन्तम्:
कर्म (object of implied perception/recognition; with ‘प्रति’)
TypeVerb (participle)
Rootया (धातु) ‘to go’ + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात) अव्यय
एनसःfrom sin/offense
एनसः:
अपादान (source: ‘from sin’)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक) ‘sin, offense, guilt’
देवाःO gods / the gods
देवाः:
कर्तृ (of ‘कृणुथ’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
कृणुथmake!, do!
कृणुथ:
क्रिया (imperative action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to make, do’
जीवसेfor living, to live
जीवसे:
सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose: ‘for life’)
TypeVerbal noun (infinitive)
Rootजीव् (धातु) ‘to live’ + तुमुन्/सेन्? (Vedic infinitive in -से)