Mantra 4
Sukta 8.64
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
एहि प्रेहि क्षयो दिव्याघोषञ्चर्षणीनाम् । ओभे पृणासि रोदसी ॥
Samhita Patha (IAST)
एहि॒ प्रेहि॒ क्षयो॑ दि॒व्या॒३॒॑घोष॑ञ्चर्षणी॒नाम् । ओभे पृ॑णासि॒ रोद॑सी ॥
Transliteration
éhi préhi kṣáyo divyā́ghóṣaṁ carṣaṇīnā́m | óbhe pṛṇāsi ródasī ||
Translation
Come, come forward—O Indra, stable dweller in the luminous heaven, resounding for the races of men. You fill to fullness both the worlds, the inner and the outer field of our being.
Padapatha (Word Analysis)
आ । इ॒हि॒ । प्र । इ॒हि॒ । क्षयः॑ । दि॒वि । आ॒ऽघोष॑न् । च॒र्ष॒णी॒णाम् । आ । उ॒भे इति॑ । पृ॒णा॒सि॒ । रोद॑सी॒ इति॑ ॥आ । इहि । प्र । इहि । क्षयः । दिवि । आघोषन् । चर्षणीणाम् । आ । उभे इति । पृणासि । रोदसी इति ॥ā | ihi | pra | ihi | kṣayaḥ | divi | āghoṣan | carṣaṇīṇām | ā | ubhe iti | pṛṇāsi | rodasī iti
Word by Word
एहिcome!
एहि:
(सम्बोधन-आज्ञा) — कर्तृ-प्रवृत्तिकारक
TypeVerb
Rootइ (धातु)
प्रेहिgo forth / advance!
प्रेहि:
(सम्बोधन-आज्ञा) — कर्तृ-प्रवृत्तिकारक
TypeVerb
Rootप्र + इ (धातु)
क्षयःdwelling; abode
क्षयः:
कर्तृ (वाक्य-कर्ता) अथवा विशेष्य (अग्नि/इन्द्रादि का ‘निवास/आश्रय’)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक; √क्षि/क्षय ‘क्षय/निवास/आवास’)
दिव्यःheavenly, divine
दिव्यः:
विशेषण (कर्तृ/विशेष्य-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव् ‘द्युत्/स्वर्ग’ से)
घोषम्sound; roar; proclamation
घोषम्:
कर्म (पृणासि का)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
चर्षणीनाम्of the peoples / of men
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (घोषम् का—‘मनुष्यों का/मनुष्यों के लिए’)
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक; ‘जन/मनुष्य/प्रजा’)
ओभेboth
ओभे:
कर्म (पृणासि का; ‘दोनों’)
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘उभौ/उभे’)
पृणासिyou fill / you make full
पृणासि:
क्रिया (कर्तृ: ‘त्वम्’ निहित)
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (धातु; ‘पूरयति/भरति’)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म (पृणासि का; ‘द्यावापृथिवी’)
TypeNoun (dual fixed pair)
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)