Mantra 9
Sukta 8.63
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य वृष्णो व्योदन उरु क्रमिष्ट जीवसे । यवं न पश्व आ ददे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्य वृष्णो॒ व्योद॑न उ॒रु क्र॑मिष्ट जी॒वसे॑ । यवं॒ न प॒श्व आ द॑दे ॥
Transliteration
asyá vṛ́ṣṇo vy-ódane urú kramiṣṭa jīváse | yávaṁ ná paśvá ā́ dade ||
Translation
In the wide opening of this mighty One, thou hast stepped out broadly for life; and thou hast brought the sustaining grain, as it were, for the inner herds—nourishment for the powers that must grow.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्य । वृष्णः॑ । वि॒ऽओद॑ने । उ॒रु । क्र॒मि॒ष्ट॒ । जी॒वसे॑ । यव॑म् । न । प॒श्वः । आ । द॒दे॒ ॥अस्य । वृष्णः । विओदने । उरु । क्रमिष्ट । जीवसे । यवम् । न । पश्वः । आ । ददे ॥asya | vṛṣṇaḥ | vi-odane | uru | kramiṣṭa | jīvase | yavam | na | paśvaḥ | ā | dade
Word by Word
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृष्णःof the bull/strong one
वृष्णः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक; ‘bull/strong one’)
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण (verbal modifier)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ओदनःcooked food, rice-porridge (oblation/food)
ओदनः:
कर्तृ (of the implied verb ‘is/comes’)
TypeNoun
Rootओदन (प्रातिपदिक)
उरुwide, broadly
उरु:
क्रियाविशेषण (manner/extent)
TypeAdjective (indeclinable stem used adjectivally)
Rootउरु (प्रातिपदिक)
क्रमिष्टstepped/strided
क्रमिष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + इष्ट (सिग्मेटिक एओरिस्ट/इष्ट-आगम) → क्रमिष्ट
जीवसेfor life, for living
जीवसे:
सम्प्रदान (purpose/for the sake of)
TypeNoun (purpose-dative)
Rootजीव् (धातु) → जीवस् (कृदन्त/भाव) / ‘life’
यवम्barley
यवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-चिह्न (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पश्वःof cattle/of the beast
पश्वः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
क्रियाविशेषण (direction/completion)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ददेhas given/placed
ददे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु) → ददे