Mantra 8
Sukta 8.63
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इयमु ते अनुष्टुतिश्चकृषे तानि पौंस्या । प्रावश्चक्रस्य वर्तनिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒यमु॑ ते॒ अनु॑ष्टुतिश्चकृ॒षे तानि॒ पौंस्या॑ । प्राव॑श्च॒क्रस्य॑ वर्त॒निम् ॥
Transliteration
iyám u te ánustutiś cakṛṣe tā́ni paúṁsyā | prā́vaś cakrásya vartaním ||
Translation
This following hymn of mine I have fashioned for thee; by it I affirm those manly powers, and I widen the track of the wheel—opening the forward movement of thy force in us.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒यम् । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । अनु॑ऽस्तुतिः । च॒कृ॒षे । तानि॑ । पौंस्या॑ । प्र । आ॒वः॒ । च॒क्रस्य॑ । व॒र्त॒निम् ॥इयम् । ऊँ इति । ते । अनुस्तुतिः । चकृषे । तानि । पौंस्या । प्र । आवः । चक्रस्य । वर्तनिम् ॥iyam | oṃ iti | te | anu-stutiḥ | cakṛṣe | tāni | paiṃsyā | pra | āvaḥ | cakrasya | vartanim
Word by Word
इयम्this (fem.), this (hymn/praise)
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto/for you; your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुष्टुतिःfollowing praise; hymn of praise
अनुष्टुतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअनुष्टुति- (प्रातिपदिक; anu- + √स्तु ‘to praise’ से भाव/क्रिया-नाम)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
कृशेI have made; I have fashioned
कृशे:
—
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
तानिthose (things)
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पौंस्याmanly powers; heroic deeds
पौंस्या:
Karma
TypeNoun
Rootपौंस्य- (प्रातिपदिक; पुंस् ‘man’ से)
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
आवःyou have helped; you have favored
आवः:
—
TypeVerb
Root√अव् (रक्षण/सहाय्ये) / √अव् (to help, favor)
चक्रस्यof the wheel/discus
चक्रस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootचक्र- (प्रातिपदिक; ‘wheel’, also ‘discus/weapon’)
वर्तनिम्course; track; path (of turning)
वर्तनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्तनि- (प्रातिपदिक; √वृत्/√वर्त् ‘to turn’ से)