Mantra 3
Sukta 8.63
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
स विद्वाँ अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स वि॒द्वाँ अङ्गि॑रोभ्य॒ इन्द्रो॒ गा अ॑वृणो॒दप॑ । स्तु॒षे तद॑स्य॒ पौंस्य॑म् ॥
Transliteration
sá vidvā́ṃ aṅgírobhya índro gā́ avṛṇod ápa | stúṣe tád asya páuṃsyam ||
Translation
He, the knower—Indra—opened out the rays (the cows of light) for the Aṅgirasas. I praise that his manhood-force, his victorious power of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वि॒द्वाँन् । अङ्गि॑रःऽभ्यः । इन्द्रः॑ । गाः । अ॒वृ॒णो॒त् । अप॑ । स्तु॒षे । तत् । अ॒स्य॒ । पौंस्य॑म् ॥सः । विद्वाँन् । अङ्गिरःभ्यः । इन्द्रः । गाः । अवृणोत् । अप । स्तुषे । तत् । अस्य । पौंस्यम् ॥saḥ | vidvāṃn | aṅgiraḥ-bhyaḥ | indraḥ | gāḥ | avṛṇot | apa | stuṣe | tat | asya | paiṃsyam
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Root√विद् (जानने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अङ्गिरोभ्यःto the Aṅgirases
अङ्गिरोभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootअङ्गिरस् (ऋषि-नाम) प्रातिपदिक
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देव-नाम) प्रातिपदिक
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (स्त्रीलिङ्ग) प्रातिपदिक
अवृणोत्opened, released
अवृणोत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृ (वरणे/आवरणे; here ‘to open/uncover, release’)
अपaway, forth (as preverb)
अप:
(क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात) अव्यय
स्तुषेI praise
स्तुषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम्/अदस्-समूहः (सर्वनाम) → अस्य (तद्-श्रृङ्खला)
पौंस्यम्manly power, valor
पौंस्यम्:
कर्म (तत्-विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun (abstract)
Rootपौंस्य (नपुंसकलिङ्ग) प्रातिपदिक (< पुम्स् ‘man’ → ‘manly power/valor’)