Mantra 2
Sukta 8.63
Devata: Indra (contextual), with ritual focus on Soma-pressing apparatus (adri)
Samhita Patha (Devanagari)
दिवो मानं नोत्सदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
Samhita Patha (IAST)
दि॒वो मानं॒ नोत्स॑द॒न्त्सोम॑पृष्ठासो॒ अद्र॑यः । उ॒क्था ब्रह्म॑ च॒ शंस्या॑ ॥
Transliteration
divó mā́naṃ nótsadant sóma-pṛṣṭhāso ádrayaḥ | ukthā́ bráhma ca śáṃsyā ||
Translation
Not falling short of the measure of heaven, the stones bearing Soma on their backs are set in motion; the hymns of uplift and the sacred word are to be declared.
Padapatha (Word Analysis)
दि॒वः । मान॑म् । न । उत् । स॒द॒न् । सोम॑ऽपृष्ठासः । अद्र॑यः । उ॒क्था । ब्रह्म॑ । च॒ । शंस्या॑ ॥दिवः । मानम् । न । उत् । सदन् । सोमपृष्ठासः । अद्रयः । उक्था । ब्रह्म । च । शंस्या ॥divaḥ | mānam | na | ut | sadan | soma-pṛṣṭhāsaḥ | adrayaḥ | ukthā | brahma | ca | śaṃsyā
Word by Word
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘स्वर्ग/दिव’)
मानम्measure, standard, limit
मानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक; √मा ‘मापने/मानने’ से)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
उत्सदन्त्sinking down, falling short
उत्सदन्त्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeVerb (participle)
Root√सद् (सीदति) + उत्- (उपसर्ग)
सोमपृष्ठासःhaving Soma as (their) back/support; Soma-backed
सोमपृष्ठासः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसोम-पृष्ठ (समास; प्रातिपदिक)
अद्रयःstones (pressing-stones)
अद्रयः:
कर्तृ (सोमपृष्ठासः इत्यस्य अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
उक्थाhymns of praise, recitations
उक्था:
कर्तृ/विषय (समुच्चितपद)
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
ब्रह्मsacred formulation, prayer
ब्रह्म:
कर्तृ/विषय (समुच्चितपद)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
शंस्याःto be praised, praiseworthy
शंस्याः:
विधेय-विशेषण (उक्था/ब्रह्म इत्यादीनां स्तुत्यत्वम्)
TypeAdjective (predicative)
Rootशंस्य (प्रातिपदिक; √शंस् ‘स्तुतौ/प्रशंसायाम्’ से, -य प्रत्यय)