HomeRig VedaMandala 8Sukta 61Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 8.61

Devata: Indra

अविप्रो वा यदविधद्विप्रो वेन्द्र ते वचः । स प्र ममन्दत्त्वाया शतक्रतो प्राचामन्यो अहंसन ॥

अ॒वि॒प्रो वा॒ यदवि॑ध॒द्विप्रो॑ वेन्द्र ते॒ वच॑: । स प्र म॑मन्दत्त्वा॒या श॑तक्रतो॒ प्राचा॑मन्यो॒ अहं॑सन ॥

aviprò vā́ yád ávidhad víprō vā índra té vácaḥ | sá prá mamandat tvāyā́ śatakrato prācāmányo áhaṃsan ||

Whether it was an unillumined man who fashioned it, or a seer—O Indra—this word of yours: it gladdened and strengthened the one who turned forward in mind toward you, O Shatakratu, and made him a winner of the ‘I’-sense (a firm self-possession).

अ॒वि॒प्रः । वा॒ । यत् । अवि॑धत् । विप्रः॑ । वा॒ । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । वचः॑ । सः । प्र । म॒म॒न्द॒त् । त्वा॒ऽया । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शातऽक्रतो । प्राचा॑मन्यो॒ इति॑ प्राचा॑ऽमन्यो । अह॑म्ऽसन ॥अविप्रः । वा । यत् । अविधत् । विप्रः । वा । इन्द्र । ते । वचः । सः । प्र । ममन्दत् । त्वाया । शतक्रतो इति शातक्रतो । प्राचामन्यो इति प्राचामन्यो । अहम्सन ॥avipraḥ | vā | yat | avidhat | vipraḥ | vā | indra | te | vacaḥ | saḥ | pra | mamandat | tvāyā | śatakrato itiśāta-krato | prācāmanyo itiprācāmanyo | aham-sana

अविप्रःnon-poet / not (yet) a seer
अविप्रः:
कर्तृ (विप्रः/कवि-स्वरूपः कर्ता)
TypeAdjective/Noun
Rootअ- + विप्र (प्रातिपदिक)
वाor / indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अविधत्he arranged / he set forth / he performed
अविधत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धा धारणे/विधाने) with preverb अव-
विप्रःthe inspired poet / seer
विप्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
and / indeed
:
TypeIndeclinable
Rootव (निपात; enclitic)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःspeech / utterance / hymn
वचः:
कर्म (उक्तं/रचितं वचनम्)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रforth / forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
ममन्दत्he rejoiced / became exhilarated
ममन्दत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन्द् (मन्दे/मदने ‘to rejoice, be exhilarated’)
त्वायfor you
त्वाय:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शतक्रतोO hundred-powered (Indra)
शतक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
प्राचामन्यःhaving sipped beforehand / after sipping (ritually)
प्राचामन्यः:
कर्तृ (सः … प्राचामन्यः)
TypeAdjective (kṛdanta-based)
Rootप्र + आ + √चम्/चम (आचमने ‘to sip’) → प्राचामन्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
अहंसनthey struck / they slew
अहंसन:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (हन हिंसायाम्) with preverb अहम्-? (वैदिक रूप: ‘अहंसन्’ = ‘they slew’/‘they struck’)