HomeRig VedaMandala 8Sukta 61Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.61

Devata: Indra

तं हि स्वराजं वृषभं तमोजसे धिषणे निष्टतक्षतुः । उतोपमानां प्रथमो नि षीदसि सोमकामं हि ते मनः ॥

तं हि स्व॒राजं॑ वृष॒भं तमोज॑से धि॒षणे॑ निष्टत॒क्षतु॑: । उ॒तोप॒मानां॑ प्रथ॒मो नि षी॑दसि॒ सोम॑कामं॒ हि ते॒ मन॑: ॥

táṃ hí sva-rā́jaṃ vṛṣabháṃ tám ójase dhiṣáṇe niṣ-tatakṣátuḥ | utópa-mā́nāṃ prathamó ní ṣīdasi sóma-kā́maṃ hí te mánaḥ ||

For him—the self-ruler, the bull—they have fashioned by their inspired powers for strength. And among those who are to be compared, you sit first; for your mind indeed desires Soma.

तम् । हि । स्व॒ऽराज॑म् । वृ॒ष॒भम् । तम् । ओज॑से । धि॒षणे॑ । निः॒ऽत॒त॒क्षतुः॑ । उ॒त । उ॒प॒ऽमाना॑म् । प्र॒थ॒मः । नि । सी॒द॒सि॒ । सोम॑ऽकामम् । हि । ते॒ । मनः॑ ॥तम् । हि । स्वराजम् । वृषभम् । तम् । ओजसे । धिषणे । निःततक्षतुः । उत । उपमानाम् । प्रथमः । नि । सीदसि । सोमकामम् । हि । ते । मनः ॥tam | hi | sva-rājam | vṛṣabham | tam | ojase | dhiṣaṇe | niḥ-tatakṣatuḥ | uta | upa-mānām | prathamaḥ | ni | sīdasi | soma-kāmam | hi | te | manaḥ

तम्him
तम्:
कर्म (स्तुत्य/प्राप्त्य-वस्तु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्वराजम्the self-ruling/sovereign
स्वराजम्:
कर्म (तम् इति विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक; स्व + राज्)
वृषभम्bull (mighty one)
वृषभम्:
कर्म (तम् इति विशेषणम्)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओजसेfor strength
ओजसे:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन-दत्तिः)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
धिषणेthe two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
धिषणे:
कर्तृ (निष्टतक्षतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
निष्टतक्षतुhave fashioned/formed
निष्टतक्षतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु; नि-उपसर्गेण)
उतand/also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
उपमानाम्of comparisons/likenesses
उपमानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउपमा (प्रातिपदिक)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
कर्तृ (नि षीदसि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
निdown
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
षीदसिyou sit/settle
षीदसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु; नि-उपसर्गेण)
सोमकामम्desiring Soma
सोमकामम्:
कर्म (मनः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसोमकाम (प्रातिपदिक; सोम + काम)
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
कर्तृ/विषय (अस्ति/भवति इति लुप्त-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)