Mantra 47
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva lineage (hymn context)
Devata: Indra (frame), with dānastuti content
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh-family; requires count
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम् । ददुष्पज्राय साम्ने ॥
Samhita Patha (IAST)
त্রীणि॑ श॒तान्यर्व॑तां स॒हस्रा॒ दश॒ गोना॑म् । द॒दुष्प॒ज्राय॒ साम्ने॑ ॥
Transliteration
trī́ṇi śatā́ny árvātāṃ sahásrā daśá gónām | dadúṣ pajrā́ya sā́mne ||
Translation
Three hundreds of steeds, ten thousands of rays (cows of light) they gave—to Pajra for the chant: the outer gift mirrors the inner release of force and illumination.
Padapatha (Word Analysis)
त्रीणि॑ । श॒तानि॑ । अर्व॑ताम् । स॒हस्रा॑ । दश॑ । गोना॑म् । द॒दुः । प॒ज्राय॑ । साम्ने॑ ॥त्रीणि । शतानि । अर्वताम् । सहस्रा । दश । गोनाम् । ददुः । पज्राय । साम्ने ॥trīṇi | śatāni | arvatām | sahasrā | daśa | gonām | daduḥ | pajrāya | sāmne
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (कर्म/प्रमेय-सम्बन्धः) — ‘शतानि’ इत्यस्य
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि- (प्रातिपदिक)
शतानिhundreds
शतानि:
कर्म (ददुषे/ददुः इत्यर्थे ‘दत्तम्’ वस्तु)
TypeNoun
Rootशत- (प्रातिपदिक)
अर्वताम्of horses
अर्वताम्:
सम्बन्ध (शतानि—कस्य? अर्वताम्)
TypeNoun
Rootअर्वत्- (प्रातिपदिक)
सहस्राthousands
सहस्रा:
कर्म (दत्तम् वस्तु)
TypeNoun (numeral)
Rootसहस्र- (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
विशेषण (गोनााम् इत्यस्य संख्या-निर्देशः)
TypeIndeclinable (numeral)
Rootदशन्/दश- (प्रातिपदिक)
गोनाम्of cows
गोनाम्:
सम्बन्ध (सहस्रा—कस्य? गोनाम्)
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
ददुष्giving; the giver
ददुष्:
कर्तृ-विशेषण (पज्राय—‘ददुष्’ = दाता)
TypeKṛdanta (verbal adjective/participle)
Rootदा (दाने) धातु
पज्रायto Pajra (the recipient)
पज्राय:
सम्प्रदान (यस्यै दत्तम्/याय दत्तम्)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootपज्र- (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम/विशेषण)
साम्नेfor the Sāman-chant; for the hymn
साम्ने:
सम्प्रदान/प्रयोजन (साम्ने = सामगानाय/स्तोत्राय)
TypeNoun
Rootसामन्- (प्रातिपदिक)