Mantra 44
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva lineage (hymn context)
Devata: Indra
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh-family; needs syllable verification
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रमिद्विमहीनां मेधे वृणीत मर्त्यः । इन्द्रं सनिष्युरूतये ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒मिद्विम॑हीनां॒ मेधे॑ वृणीत॒ मर्त्य॑: । इन्द्रं॑ सनि॒ष्युरू॒तये॑ ॥
Transliteration
índram íd vimahīnā́ṃ médhe vṛṇīta mártyaḥ | índraṃ saniṣyúr ūtáye ||
Translation
Indra alone the mortal chooses in the great striving of understanding; for it is Indra whom he would win for the help that brings deliverance.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑म् । इत् । विऽम॑हीनाम् । मेधे॑ । वृ॒णी॒त॒ । मर्त्यः॑ । इन्द्र॑म् । स॒नि॒ष्युः । ऊ॒तये॑ ॥इन्द्रम् । इत् । विमहीनाम् । मेधे । वृणीत । मर्त्यः । इन्द्रम् । सनिष्युः । ऊतये ॥indram | it | vi-mahīnām | medhe | vṛṇīta | martyaḥ | indram | saniṣyuḥ | ūtaye
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as object)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
विमहीनाम्of the (many) bountiful/mighty ones
विमहीनाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि-महीन (प्रातिपदिक; वि + महीन)
मेधेin/at the rite (sacrificial offering), in the wisdom/skill
मेधे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
वृणीतchooses
वृणीत:
—
TypeVerb
Rootवृ (वृञ्) — ‘to choose’
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra (as object)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सनिष्युःone who seeks to win/obtain
सनिष्युः:
कर्तृ (of implied action ‘seeks’)
TypeAdjective (agentive, used substantively)
Rootसन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/intentive sense ‘seeking to win/obtain’)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)