Mantra 43
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva lineage (self-referential: ‘Kaṇvāḥ’)
Devata: Indra (context of 8.6; hymn continues Indra-Soma frame though the verse foregrounds dhī/uktha)
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh/Jagatī-family; exact determination requires syllable count
Samhita Patha (Devanagari)
इमां सु पूर्व्यां धियं मधोर्घृतस्य पिप्युषीम् । कण्वा उक्थेन वावृधुः ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मां सु पू॒र्व्यां धियं॒ मधो॑र्घृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑म् । कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः ॥
Transliteration
imā́ṃ su pū́rvyāṃ dhíyaṃ mádhor ghṛtásya pipyúṣīm | káṇvā ukthéna vāvṛdhuḥ ||
Translation
This ancient inspiration—filled with the sweetness and the clarified light—have the Kaṇvas increased by the word of revelation, so the thought may grow into its plenary delight.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माम् । सु । पू॒र्व्याम् । धिय॒म् । मधोः॑ । घृ॒तस्य॑ । पि॒प्युषी॑म् । कण्वाः॑ । उ॒क्थेन॑ । व॒वृ॒धुः॒ ॥इमाम् । सु । पूर्व्याम् । धियम् । मधोः । घृतस्य । पिप्युषीम् । कण्वाः । उक्थेन । ववृधुः ॥imām | su | pūrvyām | dhiyam | madhoḥ | ghṛtasya | pipyuṣīm | kaṇvāḥ | ukthena | vavṛdhuḥ
Word by Word
इमाम्this (hymn/thought), her
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुwell, indeed
सु:
—
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/निपात)
पूर्व्याम्ancient, former
पूर्व्याम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक; पूर्व ‘former’ + य)
धियम्thought, inspired hymn
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (स्त्री; प्रातिपदिक: धिय्/धी)
मधोःof honey/sweetness (soma)
मधोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमधु (नपुंसक; प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee/clarified butter
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत (नपुंसक; प्रातिपदिक)
पिप्युषीम्swelling/abounding; filled (with)
पिप्युषीम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjectival) / Kṛdanta
Rootप्यै (धातु ‘to swell, be full, abound’); कृदन्त-प्रातिपदिक: पिप्युषी (परिपूर्णा)
कण्वाःthe Kaṇvas (seers)
कण्वाः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootकण्व (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)
उक्थेनwith/through a hymn (of praise)
उक्थेन:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ (नपुंसक; ‘hymn of praise’)
वावृधुःthey increased/strengthened (him/them)
वावृधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु ‘to grow, increase’; परस्मैपद)