Mantra 41
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with metrical index)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋषिर्हि पूर्वजा अस्येक ईशान ओजसा । इन्द्र चोष्कूयसे वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
ऋषि॒र्हि पू॑र्व॒जा अस्येक॒ ईशा॑न॒ ओज॑सा । इन्द्र॑ चोष्कू॒यसे॒ वसु॑ ॥
Transliteration
ṛ́ṣir hí pūrvajā́ asy éka ī́śāna ójasā | índra coṣkūyáse vásu ||
Translation
For thou art indeed the seer, born before all, the one lord by thy might. O Indra, thou dost set in motion (and bring near) the Vasus—powers of substance and right plenty—for the establishing of a richer being.
Padapatha (Word Analysis)
ऋषिः॑ । हि । पू॒र्व॒ऽजाः । असि॑ । एकः॑ । ईशा॑नः । ओज॑सा । इन्द्र॑ । चो॒ष्कू॒यसे॑ । वसु॑ ॥ऋषिः । हि । पूर्वजाः । असि । एकः । ईशानः । ओजसा । इन्द्र । चोष्कूयसे । वसु ॥ṛṣiḥ | hi | pūrva-jāḥ | asi | ekaḥ | īśānaḥ | ojasā | indra | coṣkūyase | vasu
Word by Word
ऋषिःseer
ऋषिः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
हिindeed/for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
पूर्वजाःthe earlier-born/ancestors
पूर्वजाः:
Kartā (सम्बद्धः/सहकर्ता) अथवा विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootपूर्वजा- (पूर्व + जा, प्रातिपदिक)
अस्यof him/of this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकःalone/one
एकः:
Kartā (ऋषिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
ईशानःruling, lordly
ईशानः:
Kartā (ऋषिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootईशान- (ईश् धातोः क्त/शानच्-प्रत्ययान्तः, प्रातिपदिकभावः)
ओजसाby/with might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस्- (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
उष्कूयसेthou art eager/strivest (to bestow)
उष्कूयसे:
Kriyā
TypeVerb
Rootउष्कूय्/उष्कू (धातु; वैदिक-रूप, आत्मनेपद)
वसुwealth/good
वसु:
Karma
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)