Mantra 33
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with metrical index)
Samhita Patha (Devanagari)
उत ब्रह्मण्या वयं तुभ्यं प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा अतक्ष्म जीवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त ब्र॑ह्म॒ण्या व॒यं तुभ्यं॑ प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा॑ अतक्ष्म जी॒वसे॑ ॥
Transliteration
utá brahmaṇyā́ vayáṃ túbhyaṃ pravṛddha vajrivaḥ | víprā atakṣma jīváse ||
Translation
And we, lovers of the brahman (the soul’s shaping word), O Vajrin, have fashioned for thee—O ever-increasing One—a luminous utterance, for our living: for the growth of the inner life-force in truth.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । ब्र॒ह्म॒ण्या । व॒यम् । तुभ्य॑म् । प्र॒ऽवृ॒द्ध॒ । व॒ज्रि॒ऽवः॒ । विप्राः॑ । अ॒त॒क्ष्म॒ । जी॒वसे॑ ॥उत । ब्रह्मण्या । वयम् । तुभ्यम् । प्रवृद्ध । वज्रिवः । विप्राः । अतक्ष्म । जीवसे ॥uta | brahmaṇyā | vayam | tubhyam | pra-vṛddha | vajri-vaḥ | viprāḥ | atakṣma | jīvase
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
ब्राह्मण्याः(we) devoted to sacred prayer / priestly
ब्राह्मण्याः:
Kartā (वयम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootब्राह्मण्य (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्/ब्राह्मण-सम्बद्ध)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रवृद्धO greatly increased / mighty
प्रवृद्ध:
— (सम्बोधन)
TypeAdjective (Participle)
Rootवृध् (धातु) + प्र (उपसर्ग); क्त (भूतकृदन्त)
वज्रिवःO wielders of the thunderbolt (Indra/Indras)
वज्रिवः:
— (सम्बोधन)
TypeNoun (epithet)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक) ‘वज्र-धारी’
विप्राःinspired poets / seers
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अतक्ष्मwe fashioned / we fashioned forth
अतक्ष्म:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु) ; लुङ् (अorist) उत्तमपुरुष बहुवचन
जीवसेfor life, for living
जीवसे:
Sampradāna/Prayojana (उद्देश्य)
TypeNoun (inflectional dative)
Rootजीवस् (प्रातिपदिक; ‘जीवन/जीवित’ अर्थे) / जीव्-सम्बद्ध नामधातु