Mantra 28
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage) or a self-referential 'vipra' motif within the hymn; exact attribution at hymn level: Kāṇvas
Devata: Indra (hymn-level), with a reflective aside on the birth of inspiration (vipra)
Chandas: Jagatī (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
उपह्वरे गिरीणां संगथे च नदीनाम् । धिया विप्रो अजायत ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णां सं॑ग॒थे च॑ न॒दीना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत ॥
Transliteration
upa-hvaré girīṇā́ṃ saṃ-gathé ca nadī́nām | dhiyā́ vípro ajāyata ||
Translation
In the near-folds of the mountains and at the confluence of the rivers, the seer is born by the power of vision: inspiration arises where heights and flowing currents meet in the soul.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒प॒ऽह्व॒रे । गि॒री॒णाम् । स॒म्ऽग॒थे । च॒ । न॒दीना॑म् । धि॒या । विप्रः॑ । अ॒जा॒य॒त॒ ॥उपह्वरे । गिरीणाम् । सम्गथे । च । नदीनाम् । धिया । विप्रः । अजायत ॥upa-hvare | girīṇām | sam-gathe | ca | nadīnām | dhiyā | vipraḥ | ajāyata
Word by Word
उपnear, towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
ह्वरेin the hollow/defile, in the recess
ह्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootह्वर (प्रातिपदिक; ‘ह्वर’ = वक्रता/अन्तराल/गुहा-प्रायः)
गिरीणाम्of the mountains
गिरीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
संगथेat the meeting/confluence
संगथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसम् + गम् → संगथ (प्रातिपदिक; ‘संगथ’ = संगम/समागम/मिलन)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
धियाby/with inspired thought, by devotion
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
विप्रःthe inspired sage/poet
विप्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अजायतwas born, came into being
अजायत:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु)