HomeRig VedaMandala 8Sukta 51Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.51

Rishi: Kanva tradition (Kāṇva); narrative recalls seer figures (Praskaṇva etc.)
Devata: Indra (implied by tvāūtaḥ and Dasyu-conquest frame)
Chandas: Tr̥ṣṭubh probable; requires scan

पार्षद्वाणः प्रस्कण्वं समसादयच्छयानं जिव्रिमुद्धितम् । सहस्राण्यसिषासद्गवामृषिस्त्वोतो दस्यवे वृकः ॥

पा॒र्ष॒द्वा॒णः प्रस्क॑ण्वं॒ सम॑सादय॒च्छया॑नं॒ जिव्रि॒मुद्धि॑तम् । स॒हस्रा॑ण्यसिषास॒द्गवा॒मृषि॒स्त्वोतो॒ दस्य॑वे॒ वृक॑: ॥

pārṣadvā́ṇaḥ práskaṇvaṃ sám asādayac cháyānaṃ jívrim úd-dhitam | sahásrāṇy asiṣāsad gávām ṛ́ṣis tvā́ūto dásyave vṛ́kaḥ ||

Pārṣadvāṇa brought Praskaṇva fully to the goal, raising up Jivri who lay cast down. He won thousands of rays (cows); the seer, helped by you, became a wolf to the Dasyu—devouring the hostile darkness.

पा॒र्ष॒द्वा॒णः । प्रस्क॑ण्वम् । सम् । अ॒सा॒द॒य॒त् । शया॑नम् । जिव्रि॑म् । उद्धि॑तम् । स॒हस्रा॑णि । अ॒सि॒सा॒स॒त् । गवा॑म् । ऋषिः॑ । त्वाऽऊ॑तः । दस्य॑वे । वृकः॑ ॥पार्षद्वाणः । प्रस्कण्वम् । सम् । असादयत् । शयानम् । जिव्रिम् । उद्धितम् । सहस्राणि । असिसासत् । गवाम् । ऋषिः । त्वाऊतः । दस्यवे । वृकः ॥pārṣadvāṇaḥ | praskaṇvam | sam | asādayat | śayānam | jivrim | uddhitam | sahasrāṇi | asisāsat | gavām | ṛṣiḥ | tvāūtaḥ | dasyave | vṛkaḥ

पार्षत्he carried across; he saved
पार्षत्:
(क्रिया) मुख्य क्रियापद
TypeVerb
Rootपॄ (पारयति) / √पॄ
वाणःVāṇa (a person/epithet; the agent)
वाणः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवाण (प्रातिपदिक) / वान
प्रस्कण्वम्Praskaṇva (the seer)
प्रस्कण्वम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootप्र-स्कण्व (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
सम्together; completely
सम्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
असादयत्he caused to sit/lie down; he brought (to a state)
असादयत्:
(क्रिया) सहायक क्रियापद
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) with causative √सादय
शयानम्lying (down)
शयानम्:
कर्म (विशेष्य-प्रस्कण्वम्)
TypeParticiple
Root√शी (शेते) → शयान (present participle)
जिव्रिम्Jivri (a foe/being, name)
जिव्रिम्:
कर्म (द्वितीय कर्म/उपपद-सम्बन्ध)
TypeNoun (proper)
Rootजिव्रि (प्रातिपदिक; दैत्य/नाम)
उद्धितम्raised up; lifted
उद्धितम्:
कर्म (विशेष्य-जिव्रिम्)
TypePast participle
Rootउद्-√धा (उद्धित) / √धा
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म
TypeNoun/Adjective (numeral)
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
असिषासत्he wished to win/obtain; he sought
असिषासत्:
(क्रिया) मुख्य क्रियापद
TypeVerb
Root√सस्/शास् (शासति) with desiderative सिषास
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
ऋषिःthe seer
ऋषिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
त्वोतःhelped by you; aided by thee
त्वोतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (possessive/ablatival compound)
Rootत्वत् (युष्मद्) + ऊत (√अव्/√ऊ) ‘help’
दस्यवेto/for the Dasyu (enemy)
दस्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
वृकःa wolf (as an epithet/figure)
वृकः:
कर्तृ (उपमेय/उपाधि)
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)