HomeRig VedaMandala 8Sukta 50Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.50

Rishi: Kaṇva (Kāṇva family)
Devata: Indra
Chandas: Jagatī (probable; needs verification)

शतानीका हेतयो अस्य दुष्टरा इन्द्रस्य समिषो महीः । गिरिर्न भुज्मा मघवत्सु पिन्वते यदीं सुता अमन्दिषुः ॥

श॒तानी॑का हे॒तयो॑ अस्य दु॒ष्टरा॒ इन्द्र॑स्य स॒मिषो॑ म॒हीः । गि॒रिर्न भु॒ज्मा म॒घव॑त्सु पिन्वते॒ यदीं॑ सु॒ता अम॑न्दिषुः ॥

śatā́nīkā hetáyo asya duṣṭárā índrasya samíṣo mahī́ḥ | girír na bhujmā́ maghávat-su pinvate yád īṃ sutā́ amándiṣuḥ ||

Hundred-edged are his weapons, hard to pass; vast are the impelling energies of Indra. Like a mountain’s broad mass he swells among the bounteous when the pressed Soma-drops have made him blaze with delight.

श॒तऽअ॑नी॑काः । हे॒तयः॑ । अ॒स्य॒ । दु॒स्तराः॑ । इन्द्र॑स्य । स॒म्ऽइषः॑ । म॒हीः । गि॒रिः । न । भु॒ज्मा । म॒घव॑त्ऽसु । पि॒न्व॒ते॒ । यत् । ई॒म् । सु॒ताः । अम॑न्दिषुः ॥शतअनीकाः । हेतयः । अस्य । दुस्तराः । इन्द्रस्य । सम्इषः । महीः । गिरिः । न । भुज्मा । मघवत्सु । पिन्वते । यत् । ईम् । सुताः । अमन्दिषुः ॥śata-anīkāḥ | hetayaḥ | asya | dustarāḥ | indrasya | sam-iṣaḥ | mahīḥ | gir iḥ | na | bhujmā | maghavat-su | pinvate | yat | īm | sutāḥ | amandiṣuḥ

शतानिकाःhaving a hundred faces/points; hundred-fold
शतानिकाः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य) / कर्ता
TypeAdjective
Rootशत-अनीक (प्रातिपदिक)
हेतयःmissiles, weapons
हेतयः:
कर्ता
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुष्टराःhard to overcome, irresistible
दुष्टराः:
विशेषणम् (हेतयः) / कर्ता
TypeAdjective
Rootदुष्-तॄ (दुर् + √तॄ ‘to cross’) → दुष्टर (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
समिषःimpulses, onsets, assaults
समिषः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसमिष् (प्रातिपदिक)
महीःgreat, mighty
महीः:
विशेषणम् (समिषः) / कर्ता
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
गिरिःa mountain
गिरिः:
उपमान (कर्तृ-तुल्य) / कर्ता
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
भुज्माa strong mass; solid strength
भुज्मा:
कर्ता (गिरिः-इव) / उपमेय-बलवाचकः
TypeNoun
Rootभुज्मन् (प्रातिपदिक; ‘strong/firm mass, might’)
मघवत्सुamong the bountiful (patrons)
मघवत्सु:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootमघवत् (प्रातिपदिक)
पिन्वतेswells/impels; grows strong
पिन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Root√पि (पिन्व्) ‘to swell, make abound, set in motion’
यत्when
यत्:
TypeIndeclinable (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्then, indeed; him
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
सुताःpressed (Soma-drops)
सुताः:
कर्ता
TypeAdjective/Noun
Rootसुत (ppp of √सु ‘to press (Soma)’) → सुत (प्रातिपदिक)
अमन्दिषुःrejoiced, became exhilarated
अमन्दिषुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन्द् ‘to be glad, exhilarate’