Mantra 8
Sukta 8.5
Rishi: Kāṇva/pragātha tradition (RV 8.5); exact r̥ṣi not isolated here.
Devata: Aśvinau
Chandas: Requires syllable-count validation; pragātha environment.
Samhita Patha (Devanagari)
येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥
Samhita Patha (IAST)
येभि॑स्ति॒स्रः प॑रा॒वतो॑ दि॒वो विश्वा॑नि रोच॒ना । त्रीँर॒क्तून्प॑रि॒दीय॑थः ॥
Transliteration
yébhis tisráḥ parāváto divó víśvāni rocanā́ | trī́ṃr aktū́n paridī́yathaḥ ||
Translation
With those powers by which you traverse the three far regions and all the luminous spaces of heaven, you circle through the three active times—moving around and mastering the rhythms of our becoming.
Padapatha (Word Analysis)
येभिः॑ । ति॒स्रः । प॒रा॒ऽवतः॑ । दि॒वः । विश्वा॑नि । रो॒च॒ना । त्रीन् । अ॒क्तून् । प॒रि॒ऽदीय॑थः ॥येभिः । तिस्रः । परावतः । दिवः । विश्वानि । रोचना । त्रीन् । अक्तून् । परिदीयथः ॥yebhiḥ | tisraḥ | parāvataḥ | divaḥ | viśvāni | rocanā | trīn | aktūn | pari-dīyathaḥ
Word by Word
येभिःby/with whom
येभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
तिस्रःthree (fem.)
तिस्रः:
कर्म (गन्तव्य-रूपेण) / विशेष्य (रोचनाः)
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
परावतःthe far regions / distant realms
परावतः:
कर्म (परिदीयथः—‘around/through’ as object of motion) / अधिकरण (मार्ग-भाव)
TypeNoun (directional) / Adjective used substantively
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (परिदीयथः—‘all [things/places]’) / विशेषण
TypeAdjective used substantively
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
रोचनाःshining realms / luminous spaces
रोचनाः:
कर्म (परिदीयथः—‘the shining realms/lights’) / अधिकरण (गमन-क्षेत्र)
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक)
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
ऋक्तून्seasons / appointed times
ऋक्तून्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋक्तु (प्रातिपदिक; RV: ‘ऋतु/ऋक्तु’ seasonal divisions/appointed times)
परिaround
परि:
क्रियाविशेषण (परिदीयथः—‘around, all around’)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
दीयथःyou two go/pace around
दीयथः:
क्रिया (कर्तृ: implied ‘you two’)
TypeVerb
Root√दी (दीङ्) ‘to go/flow; to move’ (with उपसर्ग परि → परिदी)