Mantra 29
Sukta 8.5
Rishi: Same RV 8.5 cycle seer.
Devata: Aśvinau.
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-family (needs metrical audit).
Samhita Patha (Devanagari)
हिरण्ययी वां रभिरीषा अक्षो हिरण्ययः । उभा चक्रा हिरण्यया ॥
Samhita Patha (IAST)
हि॒र॒ण्ययी॑ वां॒ रभि॑री॒षा अक्षो॑ हिर॒ण्यय॑: । उ॒भा च॒क्रा हि॑र॒ण्यया॑ ॥
Transliteration
hiraṇyáyī vām rábhīr ī́ṣā ákṣo hiraṇyáyaḥ | ubhā́ cakrā́ hiraṇyáyā ||
Translation
Golden is your chariot-frame, golden the pole, golden the axle; both wheels are golden—let this total luminosity make our path smooth and whole, without inner fracture.
Padapatha (Word Analysis)
हि॒र॒ण्ययी॑म् । वा॒म् । रभिः॑ । ई॒षा । अक्षः॑ । हि॒र॒ण्ययः॑ । उ॒भा । च॒क्रा । हि॒र॒ण्यया॑ ॥हिरण्ययीम् । वाम् । रभिः । ईषा । अक्षः । हिरण्ययः । उभा । चक्रा । हिरण्यया ॥hiraṇyayīm | vām | rabhiḥ | īṣā | akṣaḥ | hiraṇyayaḥ | ubhā | cakrā | hiraṇyayā
Word by Word
हिरण्ययीgolden (fem.)
हिरण्ययी:
विशेषण (कर्तृ/विषय-सम्बन्धः) — ‘रभिः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootहिरण्यय- (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + -य) अथवा हिरण्य- (विशेषण-आधार)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive) — ‘रभिः/ईषा/अक्षः/चक्रे’ इत्यादीनां
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रभिःthe rim/felloe (of the chariot-wheel)
रभिः:
कर्तृ/विषय (नामपद) — ‘हिरण्ययी … रभिः’
TypeNoun
Rootरभि- (प्रातिपदिक; ‘felloe/rim of a wheel’)
ईषाthe axle/shaft
ईषा:
कर्तृ/विषय (समुच्चित-विषयः) — ‘ईषा (अपि) हिरण्ययी’
TypeNoun
Rootईषा- (प्रातिपदिक; ‘axle-pole/shaft’)
अक्षःthe axle (axle-pin/axis)
अक्षः:
कर्तृ/विषय (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun
Rootअक्ष- (प्रातिपदिक; ‘axle’/‘axis’)
हिरण्ययःgolden (masc.)
हिरण्ययः:
विशेषण — ‘अक्षः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootहिरण्यय- (प्रातिपदिक; ‘golden’)
उभाboth
उभा:
विशेषण — ‘चक्रे’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootउभ- (प्रातिपदिक; ‘both’)
चक्रेthe two wheels
चक्रे:
कर्तृ/विषय (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun
Rootचक्र- (प्रातिपदिक; ‘wheel’)
हिरण्ययाgolden (dual)
हिरण्यया:
विशेषण — ‘चक्रे’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootहिरण्यय- (प्रातिपदिक; ‘golden’)