Rig Veda 8.49.6: Mandala 8, Sukta 49, Mantra 6

Sukta 8.49

Rishi: Kaṇva (Kāṇva family)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

उग्रं न वीरं नमसोप सेदिम विभूतिमक्षितावसुम् । उद्रीव वज्रिन्नवतो न सिञ्चते क्षरन्तीन्द्र धीतयः ॥

Transliteration

ugráṃ na vīráṃ namásópa sedima vibhūtím ákṣitāvasum | udrī́ iva vajrinn avató na siñcate kṣárantīndra dhītáyaḥ ||

Translation

To the fierce hero we sit near with our obeisance—your vast power, your undiminishing riches. Like a full water-skin that pours from above, so the inspired thoughts stream out, O Indra, from your thunder-bolt might.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उग्रम्: fierce, mighty
• उग्रम्: कर्म (स्तुत्य/नमस्य-वस्तु)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वीरम्: hero, champion
• वीरम्: कर्म (स्तुत्य/नमस्य-वस्तु)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• सेदिम: I have approached / I have sat down (near)
• सेदिम: कर्तृ (अहं—ऋषिः/स्तोतृ)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) / √सद् ‘सीदति’

• विभूतिम्: manifest power, mighty presence
• विभूतिम्: कर्म (स्तुत्य-वस्तु/गुणः)
• Type: Noun
• Root: वि-भूति (प्रातिपदिक; वि + √भू)

• अक्षितावसुम्: whose wealth is imperishable / possessing un-decaying riches
• अक्षितावसुम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (compound)
• Root: अक्षिता-वसु (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; अक्षिता ‘अ-क्षि/अ-क्षय’ + वसु)

• उद्रीव: like a swelling/raised stream (upward-flowing)
• उद्रीव: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् + रीव (अव्ययीभाव/निपात-प्रयोग; ‘उद्’ + ‘रीव’)

• वज्रिन्: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिन्: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• अवतः: of the helper/protector
• अवतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अवत (प्रातिपदिक; ‘अव’/‘अवत्’ = help/protection) अथवा ‘अवत’ (रक्षण/सहाय-सम्बन्धी)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• सिञ्चते: pours, sprinkles
• सिञ्चते: कर्तृ (अवतः—उपमान-कर्तृ)
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु) √सिच्

• क्षरन्ती: flowing, streaming
• क्षरन्ती: कर्तृ (धीतेयः—प्रवहन्त्यः)
• Type: Verb (participle)
• Root: क्षर् (धातु) √क्षर्

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• धीतयः: inspirations, hymns, thoughts
• धीतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धीति (प्रातिपदिक; √धी ‘to think’)