HomeRig VedaMandala 8Sukta 49Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.49

Devata: Indra

शतानीकेव प्र जिगाति धृष्णुया हन्ति वृत्राणि दाशुषे । गिरेरिव प्र रसा अस्य पिन्विरे दत्राणि पुरुभोजसः ॥

श॒तानी॑केव॒ प्र जि॑गाति धृष्णु॒या हन्ति॑ वृ॒त्राणि॑ दा॒शुषे॑ । गि॒रेरि॑व॒ प्र रसा॑ अस्य पिन्विरे॒ दत्रा॑णि पुरु॒भोज॑सः ॥

śatā́nīkeva prá jigāti dhṛṣṇu-yā́ hánti vṛtrā́ṇi dāśúṣe | girériva prá rasā́ asya pinvire dátrāṇi puru-bhójasāḥ ||

Like a host of a hundred banners he advances; with impetuous force he strikes down the Vṛtras for the giver. Like juices streaming from a mountain, his gifts swell forth—he of abundant enjoyment and power.

श॒तानी॑काऽइव । प्र । जि॒गा॒ति॒ । धृ॒ष्णु॒ऽया । हन्ति॑ । वृ॒त्राणि॑ । दा॒शुषे॑ । गि॒रेःऽइ॑व । प्र । रसाः॑ । अ॒स्य॒ । पि॒न्वि॒रे॒ । दत्रा॑णि । पु॒रु॒ऽभोज॑सः ॥शतानीकाइव । प्र । जिगाति । धृष्णुया । हन्ति । वृत्राणि । दाशुषे । गिरेःइव । प्र । रसाः । अस्य । पिन्विरे । दत्राणि । पुरुभोजसः ॥śatānīkāiva | pra | jigāti | dhṛṣṇu-yā | hanti | vṛtrāṇi | dāśuṣe | gireḥ-iva | pra | rasāḥ | asya | pinvire | datrāṇi | puru-bhojasaḥ

शतानीकःthe hundred-battled/with hundred hosts (Indra)
शतानीकः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootशत-नीक (प्रातिपदिक) < नीक ‘मुख/सेना-समूह’
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
जिगातिgoes forth / advances
जिगाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति) — desiderative stem जिगा-
धृष्णुयाwith bold force / with daring power
धृष्णुया:
करण
TypeNoun (instrumental of manner/power)
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक) < √धृष् ‘धर्षणे/साहसे’
हन्तिslays
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन्
वृत्राणिVṛtra-obstacles / obstructing foes
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक) < √वृ ‘आवरणे’
दाशुषेfor the worshipper (the pious giver)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle-stem used as noun)
Rootदाशु (प्रातिपदिक) < √दाश्/√दश् ‘दान/पूजा’ (RV: ‘worshipper, giver’)
गिरेःof a mountain
गिरेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
रसाःjuices/streams (sap, flow)
रसाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिन्विरेhave surged / have been set in motion
पिन्विरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√पिव्/√पिन्‍व् (RV) ‘पिन्वते—to swell, set in motion, impel’
दत्राणिgifts
दत्राणि:
कर्म (with implied ‘he gives’) / or विषय
TypeNoun
Rootदत्र (प्रातिपदिक) ‘gift’ < √दा ‘to give’
पुरुभोजसःof abundant bounty / richly bestowing
पुरुभोजसः:
कर्तृ (apposition to the subject, i.e., Indra)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-भोजस् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; प्रातिपदिक)