Mantra 6
Sukta 8.46
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
तमिन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥
Samhita Patha (IAST)
तमिन्द्रं॒ दान॑मीमहे शवसा॒नमभी॑र्वम् । ईशा॑नं रा॒य ई॑महे ॥
Transliteration
tám índraṃ dā́nam īmahe śavasā́nam abhī́rvam | ī́śānaṃ rāyá īmahe ||
Translation
That Indra we seek—Indra the giver—strong in force and fearless; the lord of plenitude we seek, the master of the riches of being.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । इन्द्र॑म् । दान॑म् । ई॒म॒हे । श॒व॒सा॒नम् । अभी॑र्वम् । ईशा॑नम् । रा॒यः । ई॒म॒हे॒ ॥तम् । इन्द्रम् । दानम् । ईमहे । शवसानम् । अभीर्वम् । ईशानम् । रायः । ईमहे ॥tam | indram | dānam | īmahe | śavasānam | abhīrvam | īśānam | rāyaḥ | īmahe
Word by Word
तम्him / that (one)
तम्:
कर्म (ईमहे इति क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (ईमहे इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दानम्the giver / generous
दानम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक; दा- ‘to give’ इत्यस्मात्)
ईमहेwe implore / we seek
ईमहे:
क्रिया (याचना/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; वेद. ‘ईमहे’ = याचामहे/इषामहे ‘we seek/implore’)
शवसानम्mighty / endowed with strength
शवसानम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective (participle)
Rootशवस् (प्रातिपदिक) + -आन (कृदन्त-प्रत्ययः; वर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि भावः)
अभीर्वम्fearless
अभीर्वम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअभीर्व (प्रातिपदिक; ‘अ-’ + भीरु/भी ‘fear’ सम्बन्धः; ‘unafraid, fearless’)
ईशानम्lord / ruler
ईशानम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective/Noun
Rootईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule, possess’)
रायःof wealth / riches
रायः:
सम्बन्ध (ईशानम् इत्यस्य: ‘of wealth’)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
ईमहेwe implore / we seek
ईमहे:
क्रिया (याचना/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; वेद. ‘ईमहे’)