Mantra 30
Sukta 8.45
Rishi: Unknown/Not specified in provided input.
Devata: Indra
Chandas: Not specified in provided input.
Samhita Patha (Devanagari)
यः कृन्तदिद्वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिं पृथुम् । गोभ्यो गातुं निरेतवे ॥
Samhita Patha (IAST)
यः कृ॒न्तदिद्वि यो॒न्यं त्रि॒शोका॑य गि॒रिं पृ॒थुम् । गोभ्यो॑ गा॒तुं निरे॑तवे ॥
Transliteration
yáḥ kṛntád íd ví yónyam tri-śókāya giríṃ pṛthúm | góbhyo gātúṃ nír-etave ||
Translation
He who indeed cut open the womb, the broad mountain, for the triple-brightness, so that for the Rays (cows) a path might go out and be released.
Padapatha (Word Analysis)
यः । कृ॒न्तत् । इत् । वि । यो॒न्यम् । त्रि॒ऽशोका॑य । गि॒रिम् । पृ॒थुम् । गोऽभ्यः॑ । गा॒तुम् । निःऽए॑तवे ॥यः । कृन्तत् । इत् । वि । योन्यम् । त्रिशोकाय । गिरिम् । पृथुम् । गोभ्यः । गातुम् । निःएतवे ॥yaḥ | kṛntat | it | vi | yonyam | tri-śokāya | girim | pṛthum | go--bhyaḥ | gātum | niḥ-etave
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृन्तत्cuts / cleaves
कृन्तत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootकृत् (छेदने)
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
वियॊन्यम्the cleft/clearing (lit. ‘separated womb/bed’), a passage
वियॊन्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवि-यॊनि (प्रातिपदिक: यॊनि)
त्रिशोकायfor the threefold-burning one / for him of three flames (epithet)
त्रिशोकाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootत्रि-शोक (प्रातिपदिक)
गिरिम्mountain
गिरिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
पृथुम्broad, wide
पृथुम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
गोभ्यःfor the cows / to the cows
गोभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
गातुम्a path, passage
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक; √गा/गम्-सम्बद्धः ‘गमन-पथ’)
निःout, forth
निः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
एतवेto go forth / to come out
एतवे:
प्रयोजन (क्रियार्थक)
TypeVerb (infinitive)
Rootइ (गत्यर्थे) / ए (गत्यर्थे) → एतुम्/एतवे