Mantra 14
Sukta 8.45
Devata: Indra (addressed as kavi here; Soma as enabling power)
Samhita Patha (Devanagari)
ककुहं चित्त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णविन्दवः । आ त्वा पणिं यदीमहे ॥
Samhita Patha (IAST)
क॒कु॒हं चि॑त्त्वा कवे॒ मन्द॑न्तु धृष्ण॒विन्द॑वः । आ त्वा॑ प॒णिं यदीम॑हे ॥
Transliteration
kakuháṃ cit tvā kave mándantu dhṛṣṇáv índavaḥ | ā́ tvā paṇíṃ yád ī́mahe ||
Translation
Even in the farthest height, O Seer, may the bold drops of Soma exhilarate you, when we would draw you near against the Pani within us.
Padapatha (Word Analysis)
क॒कु॒हम् । चि॒त् । त्वा॒ । क॒वे॒ । मन्द॑न्तु । धृ॒ष्णो॒ इति॑ । इन्द॑वः । आ । त्वा॒ । प॒णिम् । यत् । ईम॑हे ॥ककुहम् । चित् । त्वा । कवे । मन्दन्तु । धृष्णो इति । इन्दवः । आ । त्वा । पणिम् । यत् । ईमहे ॥kakuham | cit | tvā | kave | mandantu | dhṛṣṇo iti | indavaḥ | ā | tvā | paṇim | yat | īmahe
Word by Word
ककुहं‘hump-backed/arched’ (epithet)
ककुहं:
कर्म (त्वा-सम्बन्धि विशेषण/उपाधि)
TypeAdjective (used substantively)
Rootककुह (प्रातिपदिक) < PIE *kek-? (अनिश्चित); वैदिक विशेषण/नाम
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय; निपात)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कवेO sage/poet
कवे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
मन्दन्तुlet (them) rejoice/gladden
मन्दन्तु:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु; ‘to rejoice, be glad’)
धृष्णविन्दवःthe bold Soma-drops
धृष्णविन्दवः:
कर्तृ
TypeNoun phrase (Adj + Noun)
Rootधृष्णु (विशेषण-प्रातिपदिक ‘bold, impetuous’) + इन्दु (प्रातिपदिक ‘drop; Soma-drop’)
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पणिम्the Pani (miser/demon)
पणिम्:
कर्म (याचना/आह्वान-क्रिया का विषय)
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक; ‘Pani’, niggard/merchant-demon)
यदिif/when
यदि:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
ईमहेwe seek/request
ईमहे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootईम्/ई (धातु; वैदिक ‘to seek, ask, request’)