Mantra 12
Sukta 8.45
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
ऊर्ध्वा हि ते दिवेदिवे सहस्रा सूनृता शता । जरितृभ्यो विमंहते ॥
Samhita Patha (IAST)
ऊ॒र्ध्वा हि ते॑ दि॒वेदि॑वे स॒हस्रा॑ सू॒नृता॑ श॒ता । ज॒रि॒तृभ्यो॑ वि॒मंह॑ते ॥
Transliteration
ūrdhvā́ hí te divé-dive sahásrā sūnṛ́tā śatá | jaritṛ́bhyo vi-maṃ́hate ||
Translation
For yours, day by day, are uplifted—by the thousand, by the hundred—true and luminous words of right inspiration; they widen into bounty for the singers.
Padapatha (Word Analysis)
ऊ॒र्ध्वा । हि । ते॒ । दि॒वेऽदि॑वे । स॒हस्रा॑ । सू॒नृता॑ । श॒ता । ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । वि॒ऽमंह॑ते ॥ऊर्ध्वा । हि । ते । दिवेदिवे । सहस्रा । सूनृता । शता । जरितृभ्यः । विमंहते ॥ūrdhvā | hi | te | dive--dive | sahasrā | sūnṛtā | śatā | jaritṛ-bhyaḥ | vi-maṃhate
Word by Word
ऊर्ध्वाःraised, uplifted
ऊर्ध्वाः:
Kartā (निहित-कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) < PIE *h₃erdʰ- ‘ऊपर/उत्थान’
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
तेof you, your
ते:
Sampradāna/सम्बन्ध (possessor: ‘thy/your’)
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun (adverbial repetition)
Rootदिव्/दिन (प्रातिपदिक)
सहस्राःthousands (many)
सहस्राः:
Kartā (निहित-कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
सूनृताःtrue/pleasant words, praises
सूनृताः:
Kartā (स्तुतिवाचः/सत्यवाचः—उक्तयः)
TypeNoun (also used adjectivally)
Rootसूनृता (प्रातिपदिक; सु- + नृता ‘सत्य/सु-वचन’)
शताःhundreds
शताः:
Kartā (निहित-कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootशत (प्रातिपदिक)
जरितृभ्यःto the praisers
जरितृभ्यः:
Sampradāna (to/for the singers/praisers)
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; √जर्/√गॄ? ‘स्तु/गी’ → ‘स्तोतृ’)
विमंहतेis bountiful / bestows (richly)
विमंहते:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√मंह् (धातु; ‘दान/वर्धन/उदारता’—‘to bestow, to be bountiful’)