Mantra 11
Sukta 8.45
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
शनैश्चिद्यन्तो अद्रिवोऽश्वावन्तः शतग्विनः । विवक्षणा अनेहसः ॥
Samhita Patha (IAST)
शनै॑श्चि॒द्यन्तो॑ अद्रि॒वोऽश्वा॑वन्तः शत॒ग्विन॑: । वि॒वक्ष॑णा अने॒हस॑: ॥
Transliteration
śanáiś cid yánto adrivo’śvā́vantaḥ śatá-gvinaḥ | vivákṣaṇā aneḥásaḥ ||
Translation
Even if they advance slowly, O Bearer of the pressing-stone, they come with the steeds of force—possessors of a hundredfold gain; they are wide-opening powers, unhurried in their movement.
Padapatha (Word Analysis)
शनैः॑ । चि॒त् । यन्तः॑ । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । अश्व॑ऽवन्तः । श॒त॒ऽग्विनः॑ । वि॒वक्ष॑णाः । अ॒ने॒हसः॑ ॥शनैः । चित् । यन्तः । अद्रिवः । अश्ववन्तः । शतग्विनः । विवक्षणाः । अनेहसः ॥śanaiḥ | cit | yantaḥ | adri-vaḥ | aśva-vantaḥ | śata-gvinaḥ | vivakṣaṇāḥ | anehasaḥ
Word by Word
शनैःslowly, gradually
शनैः:
Adhikaraṇa (रीति/प्रकारेण)
TypeIndeclinable
Rootशनै (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *ḱen-? (धीरे) (परम्परागत: शनैः = शनैः-प्रकारेण)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
यन्तःgoing, moving
यन्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootया (धातु)
अद्रिवःstone-bearing; (Indra’s) ‘with the pressing-stones/with the thunderbolt’
अद्रिवः:
Kartā (यन्तः का विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootअद्रि-वत् (प्रातिपदिक: अद्रि ‘पत्थर/वज्र/सोम-पेषण-शिला’ + वत्)
अश्वावन्तःhaving horses
अश्वावन्तः:
Kartā (यन्तः/अद्रिवः का विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअश्व-वत् (प्रातिपदिक: अश्व + वत्)
शतग्विनःpossessing a hundred cows; very rich in cattle
शतग्विनः:
Kartā (समूह-विशेषण)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootशत-ग्विन् (प्रातिपदिक; ‘शत’ + ‘ग्विन्’ < गो/गव्-सम्बन्धी, बहुगवः/बहुधनः इत्यर्थे)
विवक्षणाःeager to speak/proclaim; ready to utter
विवक्षणाः:
Kartā (पूर्वपदानां विशेषणम्)
TypeAdjective (kṛdanta-like epithet)
Rootवि-√वच् (धातु) → विवक्ष (इच्छा/उक्त्यर्थ-प्रवृत्ति) + णा (कृदन्त-प्रत्यय; बहुव्रीहि/विशेषण-रूप)
अनेहसःunhindered, without delay; untroubled
अनेहसः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-नेहस् (प्रातिपदिक; नेहस् ‘निकटता/अल्पकाल/विलम्ब’ अथवा ‘क्लेश/हानि’—ऋग्वैदिके प्रायः ‘अविलम्ब/अक्लेश’)