HomeRig VedaMandala 8Sukta 4Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 8.4

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Devata: Pūṣan as vimocana (releaser/guide) within this hymn segment
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥

सं न॑: शिशीहि भु॒रिजो॑रिव क्षु॒रं रास्व॑ रा॒यो वि॑मोचन । त्वे तन्न॑: सु॒वेद॑मु॒स्रियं॒ वसु॒ यं त्वं हि॒नोषि॒ मर्त्य॑म् ॥

sáṁ naḥ śiśīhi bhuríjor iva kṣuráṁ rāsva rāyó ví-mocana | tvé tán naḥ su-védaṁ usriyáṁ vásu yáṁ tváṁ hinóṣi mártyam ||

Sharpen us together, like a razor in the hands of the leather-worker; give us, O releaser, the wealth of plenitude. In you is that well-found, dawning treasure which you set in motion within the mortal.

सम् । नः॒ । शि॒शी॒हि॒ । भु॒रिजोः॑ऽइव । क्षु॒रम् । रास्व॑ । रा॒यः । वि॒ऽमो॒च॒न॒ । त्वे इति॑ । तत् । नः॒ । सु॒ऽवेद॑म् । उ॒स्रिय॑म् । वसु॑ । यम् । त्वम् । हि॒नोषि॑ । मर्त्य॑म् ॥सम् । नः । शिशीहि । भुरिजोःइव । क्षुरम् । रास्व । रायः । विमोचन । त्वे इति । तत् । नः । सुवेदम् । उस्रियम् । वसु । यम् । त्वम् । हिनोषि । मर्त्यम् ॥sam | naḥ | śiśīhi | bhurijoḥ-iva | kṣuram | rāsva | rāyaḥ | vi-mocana | tve iti | tat | naḥ | su-vedam | usriyam | vasu | yam | tvam | hinoṣi | martyam

सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) अथवा अव्यय-प्रातिपदिक
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद्
शिशीहिsharpen (thou)!
शिशीहि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootशिश् / शिशी (धातु: ‘to sharpen, whet’)
भुरिजोःof a knife/razor
भुरिजोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभुरिज् (प्रातिपदिक; ‘knife/razor’, lit. ‘cutting tool’)
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
क्षुरम्a razor
क्षुरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षुर (प्रातिपदिक)
रास्वgive; grant!
रास्व:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootरा (ददाति-अर्थे; ‘to give, grant’)
रायःof wealth; of riches
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक; ‘wealth, riches’)
विमोचनO releaser; liberator
विमोचन:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवि-√मुच् → विमोचन (कृदन्त/नाम; ‘release, loosening’)
त्वेin thee; on thee
त्वे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootत्वद्
तत्that
तत्:
कर्म (अर्थानुसार: ‘that [wealth/boon]’)
TypePronoun
Rootतद्
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
सुवेदम्well-winning; bringing good gain
सुवेदम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-वेद (प्रातिपदिक; ‘well-found/bringing good gain’; from √विद् ‘to find/know’ in adjectival formation)
उस्रियम्bright; radiant
उस्रियम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootउस्रिय (प्रातिपदिक; ‘dawn-like/bright’; also ‘cow-like’ in Vedic imagery)
वसुa good; wealth; treasure
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
यम्which
यम्:
कर्म (relative)
TypePronoun
Rootयद्
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootत्वद्
हिfor; indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
हिनोषिthou impellest; thou settest in motion
हिनोषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहिनु (धातु: ‘to impel, set in motion, drive’)
मर्त्यम्a mortal
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)