HomeRig VedaMandala 8Sukta 33Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 8.33

Rishi: Unknown/uncertain (not supplied in input)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

यो धृषितो योऽवृतो यो अस्ति श्मश्रुषु श्रितः । विभूतद्युम्नश्च्यवनः पुरुष्टुतः क्रत्वा गौरिव शाकिनः ॥

यो धृ॑षि॒तो योऽवृ॑तो॒ यो अस्ति॒ श्मश्रु॑षु श्रि॒तः । विभू॑तद्युम्न॒श्च्यव॑नः पुरुष्टु॒तः क्रत्वा॒ गौरि॑व शाकि॒नः ॥

yo dhṛ́ṣito yo’vṛ́to yo ásti śmáśruṣu śritáḥ | vibhūtádyumnaś cyávanaḥ puruṣṭutáḥ kratvā́ gáur iva śākínaḥ ||

He who is daring and unclosed to our call, who stands established even in the ruggedness of the lower nature; whose splendor is widely manifest, the mover who cannot be dislodged; much-praised, and by the power of will effective like the bull—Indra the capable doer.

यः । धृ॒षि॒तः । यः । अवृ॑तः । यः । अस्ति॑ । श्मश्रु॑षु । श्रि॒तः । विभू॑तऽद्युम्नः । च्यव॑नः । पु॒रु॒ऽस्तु॒तः । क्रत्वा॑ । गौःऽइ॑व । शा॒कि॒नः ॥यः । धृषितः । यः । अवृतः । यः । अस्ति । श्मश्रुषु । श्रितः । विभूतद्युम्नः । च्यवनः । पुरुस्तुतः । क्रत्वा । गौःइव । शाकिनः ॥yaḥ | dhṛṣitaḥ | yaḥ | avṛtaḥ | yaḥ | asti | śmaśruṣu | śritaḥ | vibhūta-dyumnaḥ | cyavanaḥ | puru-stutaḥ | kratvā | gauḥ-iva | śākinaḥ

यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता; यः = ‘जो’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धृषितःbold, daring
धृषितः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (participle)
Rootधृष् (धातु) → धृषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त/कृत)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवृतःunrestrained; not held back
अवृतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (participle)
Rootवृ (धातु) उपसर्गः अ- (निषेध) → अवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
(अकर्मक) क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
श्मश्रुषुin/among the beards (whiskers)
श्मश्रुषु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
श्रितःresting/settled; attached
श्रितः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (participle)
Rootश्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त)
विभूतद्युम्नःwhose glory is abundant/manifest
विभूतद्युम्नः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (compound)
Rootविभूत- (वि+भू ‘to be, to become’ → विभूत ‘manifest, abundant’) + द्युम्न (प्रातिपदिक) (समासः)
च्यवनःthe mover; the one who makes (others) fall/move
च्यवनः:
कर्तृ (नामरूपेण) / कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootच्यु (धातु) → च्यवन (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘moving, causing to move/overthrowing’)
पुरुष्टुतःmuch-praised
पुरुष्टुतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपुरु- (अव्यय/उपसर्गवत् ‘much, many’) + स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त) (समासः)
क्रत्वाby (his) resolve/power of will
क्रत्वा:
करणम्
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
गौरिवlike a cow
गौरिव:
उपमान (उपमा-सम्बन्धः)
TypeNoun + Indeclinable
Rootगो (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय) (उपमा)
शाकिनःmighty; capable
शाकिनः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशक् (धातु) → शाकिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘able, powerful’)