HomeRig VedaMandala 8Sukta 33Mantra 17
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 8.33

Rishi: Medhātithi Kāṇva (hymn attribution)
Devata: Indra (speaker/authority invoked)
Chandas: Anuṣṭubh (probable)

इन्द्रश्चिद्घा तदब्रवीत्स्त्रिया अशास्यं मनः । उतो अह क्रतुं रघुम् ॥

इन्द्र॑श्चिद्घा॒ तद॑ब्रवीत्स्त्रि॒या अ॑शा॒स्यं मन॑: । उ॒तो अह॒ क्रतुं॑ र॒घुम् ॥

índraś cid ghā tád abravīt striyā́ aśā́syaṃ mánaḥ | utó áha krátum raghúm ||

Even Indra said this: the mind in the feminine nature is not to be ruled by command; yet it has also a swift and ready will. So too within us, the receptive consciousness is not coerced—it is won and then moves quickly.

इन्द्रः॑ । चि॒त् । घ॒ । तत् । अ॒ब्र॒वी॒त् । स्त्रि॒याः । अ॒शा॒स्यम् । मनः॑ । उ॒तो इति॑ । अह॑ । क्रतु॑म् । र॒घुम् ॥इन्द्रः । चित् । घ । तत् । अब्रवीत् । स्त्रियाः । अशास्यम् । मनः । उतो इति । अह । क्रतुम् । रघुम् ॥indraḥ | cit | gha | tat | abravīt | striyāḥ | aśāsyam | manaḥ | uto iti | aha | kratum | raghum

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चित्even; indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात/अव्यय)
indeed; surely
:
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात/अव्यय)
तत्that (this statement/thing)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
स्त्रियाःof a woman
स्त्रियाः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
अशास्यम्not to be ruled/controlled; ungovernable
अशास्यम्:
विशेषण (मनः-विशेषण)
TypeAdjective (verbal derivative)
Root√शास् (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय) → शास्य; नञ्-पूर्वक: अ-शास्य
मनःmind
मनः:
कर्तृ (अस्ति/भवति इति गम्यते) / विषय
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
उतोand also; moreover
उतो:
TypeIndeclinable
Rootउ + तो (निपात-समूह; वैदिक अव्यय)
अहindeed; surely
अह:
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात/अव्यय)
क्रतुम्resolve; will; plan; intelligence
क्रतुम्:
कर्म (understood object: ‘(he knows/observes) the resolve’ etc.)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
रघुम्swift; quick
रघुम्:
विशेषण (क्रतुम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरघु (प्रातिपदिक)